10. Sınıf Biyoteknoloji Bilgi Yarışması Soruları

Soru 1

CRISPR-Cas9 sistemi doğal ortamda hangi canlı grubunun savunma mekanizması olarak evrimleşmiştir?

A. Bakteriler

B. Virüsler

C. Bitkiler

D. Memeliler

Soru 2

CRISPR teknolojisinde DNA dizisini hedef noktada kesen 'moleküler makas' görevi gören protein aşağıdakilerden hangisidir?

A. RNA polimeraz

B. Helikaz

C. Cas9 nükleaz

D. DNA polimeraz

Soru 3

CRISPR sisteminin hedef bölgeyi tanımasını sağlayan ve kılavuzluk eden molekül hangisidir?

A. tRNA

B. gRNA (Kılavuz RNA)

C. rRNA

D. mRNA

Soru 4

CRISPR-Cas9 teknolojisi ile ilgili 2020 yılında Nobel Kimya Ödülü'nü kazanan bilim insanları kimlerdir?

A. James Watson ve Francis Crick

B. Rosalind Franklin ve Maurice Wilkins

C. Emmanuelle Charpentier ve Jennifer Doudna

D. Gregor Mendel ve Thomas Hunt Morgan

Soru 5

Gen düzenleme teknolojileri kullanılarak yapılan değişikliklerin kalıtsal olması için hangi hücre tipinde işlem yapılması gerekir?

A. Eşey (üreme) hücreleri

B. Somatik (vücut) hücreler

C. Kas hücreleri

D. Epitel hücreler

Soru 6

Gen düzenleme çalışmalarında 'off-target' (hedef dışı) etkisi ne anlama gelir?

A. İstenmeyen bölgelerde mutasyon oluşması

B. Hücrenin bölünmeyi bırakması

C. DNA'nın hiç kesilememesi

D. Protein üretiminin durması

Soru 7

CRISPR teknolojisi, genetik hastalıkların tedavisinde en çok hangi yöntemle potansiyel sunmaktadır?

A. Sitoplazma miktarını artırma

B. Hücre zarını kalınlaştırma

C. DNA dizisini onarma veya susturma

D. Ribozom sayısını azaltma

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi CRISPR teknolojisinin tarım alanındaki kullanım amaçlarından biridir?

A. Kuraklığa ve hastalıklara dirençli ürünler geliştirme

B. Tohumların daha ağır olması

C. Bitkilerin daha hızlı fotosentez yapması

D. Meyvelerin daha parlak renkte olması

Soru 9

CRISPR-Cas9 sistemi bakterilerde başlangıçta neyi hedef alarak çalışır?

A. İstilacı virüslerin (bakteriyofaj) DNA'sını

B. Bakterinin kendi DNA'sını

C. Komşu bakterilerin proteinlerini

D. Çevredeki besin moleküllerini

Soru 10

Gen düzenleme teknolojileriyle ilgili en büyük etik tartışma konusu aşağıdakilerden hangisidir?

A. Tasarım bebekler ve germ hattı modifikasyonları

B. Teknolojinin sadece zengin ülkelerde kullanılması

C. Laboratuvar ekipmanlarının maliyeti

D. Bakterilerin evrim hızının değişmesi

Soru 11

PAM dizisi (Protospacer Adjacent Motif) CRISPR sisteminde hangi işlevi görür?

A. Hücre çekirdeğinin parçalanmasını sağlar

B. DNA'nın kendini kopyalamasını durdurur

C. mRNA sentezini başlatır

D. Cas9 proteininin bağlanacağı bölgeyi tanımasını sağlar

Soru 12

CRISPR teknolojisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A. Çok hassas ve özgül bir yöntemdir

B. Geleneksel yöntemlere göre daha ucuz ve hızlıdır

C. Biyoteknolojik araştırmalarda devrim yaratmıştır

D. Sadece insan genetiği üzerinde kullanılabilir

Soru 13

mRNA aşılarının temel çalışma prensibi aşağıdakilerden hangisidir?

A. Hücreye virüsün proteinini üretmesi için genetik talimat vermek

B. Virüsün DNA yapısını tamamen değiştirmek

C. Antikorları doğrudan kana karıştırmak

D. Vücuda zayıflatılmış virüs enjekte etmek

Soru 14

mRNA molekülünün vücutta parçalanmadan hücreye ulaşmasını sağlayan koruyucu yapı nedir?

A. Bakteriyel duvar

B. Protein kılıf

C. Glukoz tabakası

D. Lipid nanopartiküller

Soru 15

COVID-19 aşılarında mRNA'nın kodladığı temel hedef protein hangisidir?

A. Nükleokapsid proteini

B. Zarf proteini

C. Spike (S) proteini

D. Membran proteini

Soru 16

Aşı geliştirme sürecinde 'Faz 3' klinik çalışmalarının temel amacı nedir?

A. Sadece hayvanlar üzerinde denemeler yapmak

B. Aşının laboratuvar ortamında raf ömrünü belirlemek

C. Aşının maliyetini hesaplamak

D. Aşının etkililiğini ve güvenliğini geniş bir popülasyonda test etmek

Soru 17

mRNA aşılarının geleneksel aşılara göre en büyük avantajı nedir?

A. İğnesiz uygulanabilmesi

B. Üretiminin daha hızlı ve esnek olması

C. Ömür boyu koruma sağlaması

D. Hiçbir yan etkisinin bulunmaması

Soru 18

mRNA aşılarının saklanması için genellikle neden çok düşük sıcaklıklara (ultra-soğuk zincir) ihtiyaç duyulur?

A. İçindeki virüslerin canlı kalmasını sağlamak için

B. mRNA molekülünün çok hassas ve kararsız olması nedeniyle

C. Aşının rengini korumak için

D. Hücrelerle etkileşimi artırmak için

Soru 19

Bağışıklık sistemimiz, aşıdan gelen mRNA talimatıyla üretilen proteini nasıl algılar?

A. Bunu bir yabancı madde (antijen) olarak tanır ve tepki verir

B. Vücudun kendi parçası olarak görür

C. Hemen parçalayıp enerjiye dönüştürür

D. Hücre çekirdeğine entegre eder

Soru 20

mRNA teknolojisinin pandemi öncesinde üzerinde çalışılan temel kullanım alanı neydi?

A. Saç dökülmesi tedavisi

B. Göz rengi değişimi

C. Kanser immünoterapisi

D. Kas geliştirme takviyeleri

Soru 21

Aşılar uygulandıktan sonra vücudumuzda 'hafıza hücrelerinin' oluşması ne anlama gelir?

A. Vücut ısısının kalıcı olarak düşmesi

B. Antikor üretiminin tamamen durması

C. Kişinin sürekli hastalanması

D. Vücudun virüsü daha hızlı tanıması ve savunma oluşturması

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi mRNA aşı teknolojisinin bileşenlerinden biri değildir?

A. Tuzlar ve şekerler (stabilizörler)

B. Canlı zayıflatılmış virüs

C. Lipidler

D. mRNA dizisi

Soru 23

Dünyada ilk yaygın kullanılan mRNA tabanlı COVID-19 aşısını geliştiren ortaklık hangisidir?

A. Sinovac-Sinopharm

B. Johnson & Johnson

C. Pfizer-BioNTech

D. AstraZeneca-Oxford

Soru 24

Aşıların toplumsal bağışıklık (sürü bağışıklığı) üzerindeki temel etkisi nedir?

A. İnsanların genetik yapısını kalıcı olarak değiştirmek

B. Virüsün mutasyon geçirmesini engellemek

C. Hastalığın yayılma hızını yavaşlatarak toplumun korunmasını sağlamak

D. Virüsü dünyadan tamamen silmek