12. Sınıf Biyoloji Bilgi Yarışması Soruları

Soru 1

DNA replikasyonu sırasında görev alan enzimler ve işlevleri ile ilgili hangisi doğrudur?

A. Helikaz, nükleotit dizisindeki hataları onararak mutasyonu engeller.

B. DNA ligaz, DNA parçacıkları arasındaki fosfodiester bağlarını kurar.

C. Primaz, DNA polimerazın sentez yapabilmesi için gerekli amino asit dizisini üretir.

D. DNA polimeraz, DNA zincirindeki hidrojen bağlarını kopararak zinciri açar.

Soru 2

Gen ifadesinin düzenlenmesi sürecinde operon sistemleri ile ilgili hangisi yanlıştır?

A. Promotör bölge, yapısal genlerin protein sentezi için ihtiyaç duyduğu amino asitleri taşır.

B. Laktoz operonunda laktoz varlığında baskılayıcı protein operatörden ayrılır.

C. Regülatör gen, baskılayıcı (repressor) protein sentezinden sorumludur.

D. Operatör bölge, RNA polimerazın bağlanmasını engelleyebilen bir kontrol bölgesidir.

Soru 3

CRISPR-Cas9 teknolojisinin temel çalışma prensibi aşağıdakilerden hangisidir?

A. Hücre çekirdeğine dışarıdan plazmit aktararak yeni bir tür oluşturmak.

B. Hücredeki tüm proteinlerin sentezini durdurarak genetik sessizlik oluşturmak.

C. DNA üzerindeki metil gruplarını temizleyerek genetik ifadeyi kalıcı olarak kapatmak.

D. RNA yönlendirmeli nükleaz aktivitesi ile hedeflenen DNA dizisini kesmek.

Soru 4

Biyoteknolojik yöntemlerle insülin hormonu üretimi sürecinde hangisi izlenen bir yoldur?

A. İnsan pankreas hücrelerinden alınan tüm proteinlerin bakteriye aktarılması.

B. İnsülinin bakteriyel ribozomlarda sentezlenmesi yerine doğrudan ortamdan izole edilmesi.

C. Bakterilerin insülin üretmesi için radyasyon ile mutasyona uğratılması.

D. İnsülin geninin restriksiyon enzimi ile kesilerek bir vektöre aktarılması.

Soru 5

Kök hücre araştırmalarında 'totipotent' kök hücrelerin ayırt edici özelliği nedir?

A. Sadece yetişkin bireylerde doku onarımı yapabilme özelliği.

B. Sadece embriyonik dokuları oluşturabilme kapasitesi.

C. Sadece sinir sistemi hücrelerine dönüşebilme yeteneği.

D. Hem embriyonik hem de ekstraembriyonik tüm dokuları oluşturabilme yeteneği.

Soru 6

Kanser biyolojisinde tümör baskılayıcı genlerin (örn. p53) temel işlevi nedir?

A. Hücre döngüsünün kontrolsüz ilerlemesini durdurmak ve hasarlı DNA'yı onarmak.

B. Kanserli hücrelerin bağışıklık sisteminden kaçmasını sağlamak.

C. Hücrelerin mutasyon oranını artırarak evrimsel adaptasyonu kolaylaştırmak.

D. Hücrenin bölünme hızını artırarak doku onarımını hızlandırmak.

Soru 7

Doğal ve kazanılmış bağışıklık ile ilgili hangisi doğrudur?

A. Doğal bağışıklıkta sadece antikorlar savunmada görev alır.

B. Kazanılmış bağışıklıkta T ve B lenfositleri aktif rol oynar.

C. Doğal bağışıklık antijene özgüdür ve hafıza hücreleri oluşturur.

D. Kazanılmış bağışıklık doğumla birlikte hazır olarak gelir.

Soru 8

Aşılar ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A. Hafıza hücrelerinin oluşumunu uyarır.

B. Patojenin zayıflatılmış veya ölü formlarını içerir.

C. Hastalığı tedavi etmek için kullanılan antikor serumlarıdır.

D. Aktif bağışıklık sağlar.

Soru 9

Virüslerin pandemi oluşturma potansiyelini artıran temel biyolojik faktör nedir?

A. Genetik materyallerinin hızlı mutasyon geçirme kapasitesi.

B. Hücre dışı ortamda kendi kendine çoğalabilmeleri.

C. Kendi metabolizmaları sayesinde antibiyotiklere direnç geliştirmeleri.

D. Sadece belirli bir konak türünü enfekte edebilmeleri.

Soru 10

Doğal seçilim kanıtlarından biri olan 'homolog organ' kavramı neyi açıklar?

A. Türlerin hiçbir değişim geçirmeden günümüze ulaştığını.

B. Kullanılmayan organların zamanla tamamen yok olduğunu.

C. Farklı türlerin aynı çevreye benzer adaptasyonlar geliştirdiğini.

D. Farklı türlerin ortak bir atadan evrimleştiğini.

Soru 11

Homo sapiens türünün evrimsel süreçte diğer hominidlerden ayrılan temel özelliği nedir?

A. Alet yapımını ilk defa keşfetmiş olmaları.

B. Gelişmiş bilişsel yetenekler ve sembolik düşünme kapasitesi.

C. Vücutlarının tamamen tüysüz olması.

D. Ateşi kontrol altına alan ilk tür olmaları.

Soru 12

Sinir sistemi hastalıkları ve tedavilerinde kullanılan yöntemlerle ilgili hangisi doğrudur?

A. Nörodejeneratif hastalıklarda tedavi sadece sinir hücrelerinin yenilenmesiyle mümkündür.

B. Multipl skleroz sadece merkezi sinir sistemini değil, sadece kasları etkiler.

C. Parkinson hastalığında dopamin üreten hücrelerin kaybı söz konusudur.

D. Alzheimer hastalığı tamamen genetik bir mutasyon sonucu oluşur.

Soru 13

Diyabet ve tiroid hastalıklarının fizyolojik temeli ile ilgili hangisi doğrudur?

A. Guatr, genellikle tiroid bezinin aşırı iyot alması sonucu oluşur.

B. Hipertiroidizm, metabolizma hızının normalden yüksek olmasıyla karakterizedir.

C. Tip 1 diyabet, insülin reseptörlerinin duyarsızlaşması sonucu oluşur.

D. Tip 2 diyabet, pankreastan insülin salgılanamaması durumudur.

Soru 14

Genetik danışmanlıkta izlenen temel süreç nedir?

A. Aile ağacı analizi ve genetik testlerle risk analizi yapmak.

B. Bireyin genetik yapısını tamamen değiştirerek sağlıklı bir nesil oluşturmak.

C. Hastanın geçmişteki tüm hastalıklarını ilaçla tedavi etmek.

D. Bireylerin sadece dış görünüşüne bakılarak hastalık teşhisi koymak.

Soru 15

Ekosistem hizmetleri ve türlerin korunması ile ilgili hangisi en temel amaçtır?

A. Biyoçeşitliliği sadece estetik değerleri için korumak.

B. Ekosistemin sağladığı temiz su, hava ve besin döngülerinin sürdürülebilirliğini sağlamak.

C. İnsan etkisini tamamen durdurarak ekosistemi başlangıçtaki haline döndürmek.

D. Sadece ekonomik değeri yüksek olan türleri korumak.

Soru 16

DNA replikasyonu sırasında DNA polimeraz enziminin birincil görevi aşağıdakilerden hangisidir?

A. Nükleotitler arasında fosfodiester bağları kurarak yeni zinciri sentezlemek

B. Helikaz enziminin açtığı replikasyon çatalını stabilize etmek

C. Okazaki parçalarını birbirine bağlayarak kesintisiz bir zincir oluşturmak

D. DNA iplikçiklerini birbirinden ayırarak kalıp zinciri oluşturmak

Soru 17

Prokaryotlarda gen ifadesinin düzenlenmesi ile ilgili 'Operon modeli' için hangisi doğrudur?

A. Gen ifadesi sadece transkripsiyon sonrası düzenlenir

B. Yapısal genler, her zaman aktif halde bulunan tek bir promotöre sahiptir

C. Operatör bölge, regülatör gen tarafından üretilen baskılayıcı proteine bağlanır

D. Promotör bölge, mRNA sentezinin durdurulduğu bölgedir

Soru 18

CRISPR-Cas9 teknolojisi kullanılarak hedeflenen genin susturulması işleminde, Cas9 proteininin spesifik bölgeye yönelmesini sağlayan yapı nedir?

A. Rehber RNA (gRNA)

B. Transfer RNA

C. DNA ligaz enzimi

D. Ribozomal RNA

Soru 19

Biyoteknolojik yöntemlerle üretilen rekombinant insülinin, geleneksel hayvansal kaynaklı insüline göre tercih edilme nedeni nedir?

A. Daha yüksek moleküler ağırlığa sahip olması

B. Doğrudan hücre çekirdeği içine enjekte edilebilmesi

C. Sadece oral yolla alınabilen bir yapıda olması

D. İnsan vücudunda alerjik reaksiyon riskinin daha düşük olması

Soru 20

Kök hücrelerin 'potensi' kavramı düşünüldüğünde, embriyonik kök hücrelerin en önemli özelliği nedir?

A. Genetik olarak değişime uğramadan sadece bölünerek çoğalmaları

B. Sadece bağ dokusu hücrelerine dönüşebilmeleri

C. Pluripotent özellik göstererek vücuttaki hemen hemen her hücre tipine farklılaşabilmeleri

D. Yetişkin bireylerde sadece kemik iliğinde bulunmaları

Soru 21

Kanser biyolojisinde tümör baskılayıcı genlerin (örneğin p53) fonksiyonunu yitirmesinin temel sonucu nedir?

A. Hücre bölünme hızının yavaşlaması

B. Hücrenin apoptoz (programlanmış hücre ölümü) sürecine girmesi

C. DNA tamir mekanizmalarının aşırı aktif hale gelmesi

D. Hücre döngüsünün kontrolsüz bir şekilde devam etmesi

Soru 22

Doğal bağışıklık sistemi ile kazanılmış bağışıklık sistemi arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

A. Doğal bağışıklık sadece virüslere karşı etkilidir

B. Kazanılmış bağışıklıkta antijen hafızası oluşur

C. Doğal bağışıklık özgül (spesifik) savunma yapar

D. Kazanılmış bağışıklık sadece fiziksel engelleri içerir

Soru 23

Aşıların bağışıklık sisteminde oluşturduğu temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

A. Patojenin zayıflatılmış formuna karşı hafıza hücrelerinin (B ve T lenfosit) oluşumunu sağlamak

B. Vücudun pH değerini düşürerek mikroorganizmaların yaşamasını engellemek

C. Vücuda hazır antikor vererek patojeni doğrudan yok etmek

D. Hücrelerin mutasyon oranını artırarak direnç geliştirmek

Soru 24

Pandemik bir virüsün (örneğin SARS-CoV-2) hızla yayılmasında etkili olan temel biyolojik faktör nedir?

A. Virüsün sadece bakteri hücrelerini enfekte edebilmesi

B. Virüsün klorofil pigmenti taşıyarak fotosentez yapması

C. Virüsün konak hücreye girmek için kullandığı reseptörlerin yaygınlığı

D. Virüsün kendi metabolizması için gerekli enzimleri üretmesi

Soru 25

Doğal seçilim sonucunda bir popülasyonda gerçekleşen değişim için hangisi doğrudur?

A. Tüm bireyler aynı anda aynı mutasyonu geçirir

B. Popülasyondaki genetik çeşitlilik zamanla yok olur

C. Çevreye uyum sağlayan genetik varyasyonlara sahip bireylerin hayatta kalma şansı artar

D. Birey kendi yaşamı süresince genetik yapısını uyarlar

Soru 26

İnsan evrimi sürecinde 'Homo sapiens' türünü diğer hominidlerden ayıran en belirgin kültürel ve biyolojik özellik nedir?

A. Alet yapımı, sembolik düşünme ve gelişmiş dil yeteneği

B. Sadece dört ayak üzerinde hareket etmeleri

C. Vücut kıllarının diğer primatlara göre daha yoğun olması

D. Sadece tropikal bölgelerde yaşama zorunluluğu

Soru 27

Alzheimer hastalığının temel biyolojik mekanizması ile ilgili olarak hangisi söylenebilir?

A. Miyelin kılıfın tamamen virüsler tarafından parçalanması

B. Sinir hücrelerinde protein birikimlerinin (plakların) oluşması

C. Nörotransmitter üretimi değil, kan basıncının düzensizliği

D. Sadece çevresel faktörlerin etkisiyle oluşması

Soru 28

Diyabet (şeker hastalığı) ile ilgili olarak, Tip 1 diyabetin temel nedeni nedir?

A. Karaciğerin aşırı miktarda glikojen sentezlemesi

B. İnsülin reseptörlerinin dokularda duyarsız hale gelmesi

C. Pankreasın insülin üreten beta hücrelerinin otoimmün yıkımı

D. Vücudun aşırı miktarda glukagon üretmesi

Soru 29

Genetik danışmanlık hizmetlerinin temel amacı nedir?

A. Kalıtsal hastalık riski taşıyan aileleri bilgilendirmek ve rehberlik etmek

B. Bireylere sadece estetik cerrahi önerilerinde bulunmak

C. Kişinin beslenme alışkanlıklarını tamamen yasaklamak

D. Tüm bebeklerin genetiğini doğumdan önce değiştirmek

Soru 30

Ekosistem hizmetleri içerisinde 'destekleyici hizmetler' kategorisine giren süreç aşağıdakilerden hangisidir?

A. Besin döngüleri ve toprak oluşumu

B. Kültürel miras ve turizm faaliyetleri

C. İnsanlar için içme suyu temini

D. Tıbbi bitkilerin hammadde olarak kullanımı

Soru 31

Ökaryotik bir hücrede transkripsiyon süreci sırasında RNA polimeraz enzimi nereye bağlanır?

A. İntron bölgesi

B. Ekzon bölgesi

C. Promotör bölge

D. Terminatör bölge

Soru 32

DNA replikasyonunda 'kesintisiz' sentezlenen ipliğe ne ad verilir?

A. Replikasyon çatalı

B. Öncü iplik

C. Okazaki parçacığı

D. Gecikmeli iplik

Soru 33

Protein sentezinde durdurma (stop) kodonlarını tanıyan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

A. rRNA

B. DNA polimeraz

C. Serbest salıverme faktörleri

D. tRNA

Soru 34

Gen ifadesinin düzenlenmesinde operon modelinde baskılayıcı (represör) protein nereye bağlanır?

A. Yapısal genler

B. Regülatör gen

C. Promotör

D. Operatör

Soru 35

DNA'nın kendini eşlemesi sırasında oluşan hataları onaran temel enzim aşağıdakilerden hangisidir?

A. DNA ligaz

B. DNA polimeraz

C. RNA primaz

D. Helikaz

Soru 36

Ökaryotlarda mRNA'nın çekirdekten sitoplazmaya geçmeden önce işlenmesi sırasında hangisi gerçekleşmez?

A. İntronların çıkarılması

B. DNA'nın tekrar kopyalanması

C. 5' ucuna başlık eklenmesi

D. 3' ucuna poli-A kuyruğu eklenmesi

Soru 37

Bir DNA molekülünde adenin bazının timine oranı 1 ise bu molekül için hangisi kesinlikle doğrudur?

A. Tek zincirlidir

B. Mutasyona uğramıştır

C. RNA'dır

D. Çift zincirlidir

Soru 38

Hücrede protein sentezinin gerçekleştiği organel aşağıdakilerden hangisidir?

A. Mitokondri

B. Ribozom

C. Golgi

D. Lizozom

Soru 39

DNA molekülünün iki zinciri arasındaki bağ türü hangisidir?

A. Peptit bağı

B. Ester bağı

C. Glikozit bağı

D. Hidrojen bağı

Soru 40

Genetik kodun evrenselliği ne anlama gelir?

A. Tüm canlılarda aynı kodonların aynı amino asidi şifrelemesi

B. DNA'nın sadece ökaryotlarda bulunması

C. Tüm canlılarda DNA'nın çekirdekte olması

D. Tüm canlıların aynı sayıda kromozoma sahip olması