Üniversite Biyoloji Bilgi Yarışması Soruları

Soru 1

Ökaryotik hücrelerde RNA Polimeraz II tarafından sentezlenen transkriptlerin 5' ucuna eklenen 'cap' yapısının temel işlevi nedir?

A. mRNA'nın nükleazlardan korunması ve translasyonun başlatılması

B. DNA polimerazın bağlanma bölgesini belirlemek

C. İntronların birleştirilme sürecini durdurmak

D. Ribozomun çekirdek dışına çıkışını sağlamak

Soru 2

Prokaryotik transkripsiyonda, RNA polimerazın promotör bölgesini tanımasını sağlayan özgül protein faktörü hangisidir?

A. Sigma faktörü

B. TATA bağlayıcı protein

C. Rho faktörü

D. Elongasyon faktörü Tu

Soru 3

Translasyon sırasında peptidil transferaz aktivitesi hangi moleküler yapı tarafından gerçekleştirilir?

A. mRNA üzerindeki Shine-Dalgarno dizisi

B. Aminoasil-tRNA sentetaz enzimi

C. Büyük ribozomal alt birimdeki 23S rRNA

D. Başlatıcı tRNA (fMet-tRNA)

Soru 4

Ökaryotlarda transkripsiyon sonrası gerçekleşen 'splicing' (ekleme) işleminde, intronların uzaklaştırılmasını sağlayan kompleks yapı nedir?

A. Ribozom

B. Spliceozom

C. Peroksizom

D. Proteozom

Soru 5

Translasyonun sonlanma aşamasında (termination), 'stop' kodonlarını tanıyan ve polipeptit zincirinin serbest kalmasını sağlayan moleküller nelerdir?

A. Sinyal tanıma partikülleri

B. Terminatör tRNA'lar

C. Şaperon proteinleri

D. Release faktörleri (RF)

Soru 6

Triptofan operonunda, triptofan seviyesi yüksek olduğunda transkripsiyonun durdurulması mekanizmasına ne ad verilir?

A. Atenüasyon

B. Splicing

C. Metilasyon

D. İndüksiyon

Soru 7

Genetik kodun 'dejenere' olması ne anlama gelir?

A. Birden fazla kodonun aynı amino asidi kodlayabilmesi

B. Transkripsiyonun tersine çevrilebilmesi

C. DNA'nın mutasyona karşı dayanıksız olması

D. Bir kodonun birden fazla amino asidi kodlaması

Soru 8

Aminoasil-tRNA sentetaz enziminin temel görevi nedir?

A. DNA replikasyonunda hata düzeltmek

B. Doğru amino asidin uygun tRNA'ya yüklenmesi

C. tRNA'nın ribozomdan ayrılmasını sağlamak

D. mRNA'yı ribozoma taşımak

Soru 9

Ökaryotik mRNA'nın 3' ucuna eklenen poli-A kuyruğunun (poly-A tail) temel işlevi nedir?

A. Transkripsiyonun hızını belirlemek

B. DNA'nın histon proteinlerine sarılmasını sağlamak

C. mRNA stabilitesini artırmak ve nükleer dışa aktarımı kolaylaştırmak

D. Ribozomun mRNA'ya ilk tutunma noktasını oluşturmak

Soru 10

Translasyon sırasında ribozomun A (aminoasil) bölgesine gelen yeni tRNA molekülünün antikodonu ile mRNA kodonu arasındaki etkileşim nerede gerçekleşir?

A. Nükleolus içinde

B. Küçük ribozomal alt birimde

C. Polisom kompleksinde

D. Büyük ribozomal alt birimde

Soru 11

Wobble hipotezi, genetik kodun hangi özelliği ile doğrudan ilişkilidir?

A. Kodon-antikodon eşleşmesindeki esneklik

B. Ribozomal proteinlerin sentezi

C. İntronların ekzondan ayrılması

D. DNA'nın çift sarmal yapısı

Soru 12

Transkripsiyon sırasında DNA'nın kalıp (template) olmayan ipliğine ne ad verilir?

A. Promotör iplik

B. Kodlayan (sens) iplik

C. Okazaki parçası

D. Antisens iplik

Soru 13

Bakterilerde antibiyotik direncine yol açan 'efflux pompaları' temel olarak hangi mekanizma ile çalışır?

A. Hücre duvarı sentezini inhibe ederek

B. Plazmid replikasyonunu durdurarak

C. Ribozomlara bağlanmayı engelleyerek

D. Antibiyotiği hücre dışına aktif taşıma ile atarak

Soru 14

Beta-laktamaz enzimleri antibiyotik direncinde hangi yapıya doğrudan saldırır?

A. 30S ribozomal alt birim

B. Folik asit sentez yolu

C. Beta-laktam halkası

D. DNA giraz enzimi

Soru 15

Gram-negatif bakterilerde dış membran geçirgenliğinin azalması, en çok hangi antibiyotik sınıfına karşı direnç oluşturur?

A. Makrolidler

B. Karbapenemler

C. Rifampisinler

D. Glikopeptidler

Soru 16

Bakterilerin yatay gen transferi ile antibiyotik direnci kazanmasında en yaygın rol oynayan yapı hangisidir?

A. Kromozom

B. Fimbria

C. Plazmid

D. Mezozom

Soru 17

MRSA (Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus) suşlarında görülen temel direnç mekanizması nedir?

A. Tetrasiklinin hücreye girişinin engellenmesi

B. Bakteriyel kapsül kalınlığının artırılması

C. PBP2a modifikasyonu ile hücre duvarı sentezinin devamı

D. DNA girazın mutasyona uğrayarak inhibe olmaması

Soru 18

Transpozonlar aracılığıyla direnç genlerinin bir bakteriden diğerine aktarılması süreci nasıl adlandırılır?

A. Konjugasyon

B. Transpozisyon

C. Transformasyon

D. Transdüksiyon

Soru 19

Vancomycin dirençli Enterococcus (VRE) suşlarında, ilacın hedefi olan hücre duvarı öncülündeki hangi amino asit değişikliği direnç sağlar?

A. D-Glu yerine L-Glu

B. L-Lys yerine L-Arg

C. D-Ala-D-Ala yerine D-Ala-D-Laktat

D. D-Ala yerine L-Ala

Soru 20

Florokinolonlar bakteride hangi enzimi hedef alarak DNA replikasyonunu durdurur?

A. Helikaz

B. DNA polimeraz I

C. DNA giraz ve Topoizomeraz IV

D. RNA polimeraz

Soru 21

Bakterilerin 'persister' hücreler oluşturarak antibiyotiklere karşı fenotipik tolerans geliştirmesinin temel nedeni nedir?

A. Hücrenin metabolik olarak inaktif veya yavaş olması

B. Hücre duvarında çok katmanlı peptidoglikan sentezi

C. Antibiyotik hedef proteinlerini eksprese etmeyi bırakmaları

D. Antibiyotiği parçalayan enzimleri dış ortama salgılamaları

Soru 22

Aminoglikozidlerin bakteriyel ribozoma bağlanmasını engelleyen direnç mekanizması hangisidir?

A. Ribozomal proteinlerin metilasyonu

B. Porin kanallarının kapatılması

C. Hücre içi pH değerinin düşürülmesi

D. İlacı modifiye eden enzimlerin (asetilasyon, fosforilasyon) üretimi

Soru 23

Bakteriyel biyofilm tabakası antibiyotik direncine nasıl katkı sağlar?

A. Bakteriyel plazmidlerin parçalanmasını sağlayarak

B. Oksijen seviyesini artırarak antibiyotik aktivitesini yok ederek

C. Bakterilerin konjugasyon hızını azaltarak

D. Antibiyotiğin hücrelere penetrasyonunu fiziksel olarak engelleyerek

Soru 24

Sulfonamidler ve trimetoprim kombinasyonu bakterilerde hangi yolu bloke eder?

A. Folik asit biyosentez yolu

B. Hücre zarı sentezi

C. Protein sentezi

D. Krebs döngüsü

Soru 25

Presinaptik terminalde aksiyon potansiyelinin ulaşmasıyla kalsiyum kanallarının açılması, vezikül füzyonu için hangi protein kompleksinin (SNARE) tetiklenmesini sağlar?

A. Dynein

B. Clathrin

C. Kinesin

D. Synaptotagmin

Soru 26

Uzun süreli potansiyelizasyon (LTP) sürecinde, postsinaptik membranda AMPA reseptörlerinin yoğunluğunun artmasından sorumlu olan temel kinaz hangisidir?

A. Protein Kinaz A

B. CaMKII

C. MAP Kinaz

D. Protein Kinaz G

Soru 27

GABA-A reseptörleri üzerinden sinaptik inhibisyonu sağlayan mekanizma temel olarak hangi iyonun hücre içine geçişine dayanır?

A. Klorür (Cl-)

B. Sodyum (Na+)

C. Kalsiyum (Ca2+)

D. Potasyum (K+)

Soru 28

Beyindeki 'ödül sistemi' içerisinde dopaminerjik nöronların en yoğun bulunduğu ve projeksiyon yaptığı ana yapı hangisidir?

A. Talamus - Hipokampus

B. Amigdala - Serebellum

C. Pons - Medulla

D. Substantia Nigra - Striatum

Soru 29

Nörotransmitterlerin sinaptik aralıktan geri alımını (reuptake) engelleyen ilaçlar (örneğin SSRI'lar) hangi yapısal proteinleri hedef alır?

A. İyonotropik reseptör kanalları

B. Membran taşıyıcı proteinler (transporterlar)

C. G-protein kenetli reseptörler

D. Voltaj kapılı kalsiyum kanalları

Soru 30

Aksonal transportta, hücre gövdesinden sinaptik uca doğru (anterograd) gerçekleşen taşımada görev alan temel motor protein hangisidir?

A. Aktin

B. Dynein

C. Kinesin

D. Miyozin

Soru 31

Glutamatın postsinaptik membranda NMDA reseptörlerini aktive edebilmesi için öncelikle hangi iyon bloğunun kalkması gerekir?

A. Klorür (Cl-)

B. Çinko (Zn2+)

C. Potasyum (K+)

D. Magnezyum (Mg2+)

Soru 32

Miyelin kılıfın kesintiye uğradığı 'Ranvier boğumlarında' aksiyon potansiyelinin hızlanmasını sağlayan temel kanal tipi hangisidir?

A. Potasyum sızıntı kanalları

B. Kalsiyum ATPaz pompaları

C. Ligand kapılı sodyum kanalları

D. Voltaj kapılı sodyum kanalları

Soru 33

Uyku-uyanıklık döngüsünün düzenlenmesinde ana merkez olan suprakiazmatik çekirdek (SCN) beynin hangi bölgesinde yer alır?

A. Bazal Ganglionlar

B. Tegmentum

C. Epitalamus

D. Hipotalamus

Soru 34

Asetilkolinin sinaptik aralıkta yıkımından sorumlu olan enzim hangisidir?

A. Katekol-O-metiltransferaz

B. Tirozin hidroksilaz

C. Monoamin oksidaz

D. Asetilkolinesteraz

Soru 35

Kan-beyin bariyerinin oluşumunda temel rol oynayan ve nöronlara destek sağlayan glial hücre tipi hangisidir?

A. Mikroglialar

B. Astrositler

C. Oligodendrositler

D. Ependimal hücreler

Soru 36

İnsan beyninde nöral kök hücre proliferasyonunun yetişkinlikte de devam ettiği bilinen iki ana bölge hangileridir?

A. Oksipital lob ve Frontal lob

B. Serebellar korteks ve Pons

C. Subventriküler zon ve Hipokampus (Girus dentatus)

D. Talamus ve Hipotalamus

Soru 37

Kladistik analizlerde, ortak bir atadan gelen ve o atanın tüm torunlarını içeren gruplara ne ad verilir?

A. Polifiletik grup

B. Parafiletik grup

C. Homoplasik grup

D. Monofiletik grup

Soru 38

Türleşme sürecinde coğrafi bir bariyer olmaksızın, popülasyonların farklı nişleri kullanmasıyla meydana gelen türleşme tipi hangisidir?

A. Parapatrik türleşme

B. Allopatrik türleşme

C. Sempatrik türleşme

D. Peripatrik türleşme

Soru 39

Moleküler saat hipotezine göre, iki soy hattı arasındaki genetik uzaklık ile ilgili temel varsayım nedir?

A. Doğal seçilimin moleküler düzeyde durması

B. Genetik sürüklenmenin mutasyonu baskılaması

C. Gen akışının mutasyon hızını artırması

D. Mutasyon oranlarının zaman içinde sabit kalması

Soru 40

Homolog karakterlerin evrimsel olarak birbirinden bağımsız geliştiği ancak benzer işlevler kazandığı durum nedir?

A. Adaptif radyasyon

B. Divergent (ıraksak) evrim

C. Ortak ata

D. Konvergent (yakınsak) evrim