Üniversite Ekonomi Bilgi Yarışması Soruları

Soru 1

Nash dengesinin temel tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

A. Her oyuncunun, diğerlerinin stratejilerine karşı kendi kazancını maksimize eden en iyi yanıtı seçtiği durum.

B. Tüm oyuncuların işbirliği yaparak toplam faydayı maksimize ettiği durum.

C. Sadece sıfır toplamlı oyunlarda geçerli olan bir denge noktası.

D. Oyuncuların stratejilerini değiştirmek için sürekli teşvik edildiği istikrarsız durum.

Soru 2

Mahkum İkilemi'nde (Prisoner's Dilemma) baskın strateji (dominant strategy) nedir?

A. Kura çekmek.

B. Diğer oyuncunun hamlesini beklemek.

C. İtiraf etmek.

D. Sessiz kalmak.

Soru 3

Bir oyunun 'Sıfır Toplamlı' (Zero-Sum) olması ne anlama gelir?

A. Oyunun başlangıç sermayesinin sıfır olması.

B. Oyuncuların hiçbirinin kazanç sağlayamaması.

C. Oyuncuların kazançlarının toplamının her zaman sıfır olması.

D. Bir tarafın kazancının, diğer tarafın kaybına tam olarak eşit olması.

Soru 4

Eksik bilgiye dayalı oyunlarda, oyuncuların stratejilerini rakiplerinin hamlelerine göre güncellediği denge türü hangisidir?

A. Karma strateji Nash dengesi.

B. Pareto optimalite.

C. Sıralı oyun dengesi.

D. Mükemmel Bayesçi Denge (Perfect Bayesian Equilibrium).

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi 'Koordinasyon Oyunu'na bir örnektir?

A. Trafikte hangi yönden gidileceğinin seçilmesi (sağ veya sol).

B. Bir açık artırmada en yüksek teklifi verme.

C. İki firmanın fiyat kırma savaşı.

D. Piyasa giriş engelleri ile rekabet.

Soru 6

Pareto Optimalitesi ile Nash Dengesi arasındaki temel fark nedir?

A. İkisi de aynı kavramı ifade eder.

B. Nash dengesi, bireysel teşviklere odaklanırken, Pareto optimalitesi toplumsal refahı gözetir.

C. Nash dengesi her zaman Pareto optimaldir.

D. Pareto optimalitesi sadece oyun teorisinde kullanılır.

Soru 7

Cournot rekabet modelinde firmalar ne üzerine stratejik bir karar alırlar?

A. Üretim miktarı.

B. Reklam bütçesi.

C. Fiyat.

D. Teknoloji yatırımı.

Soru 8

Bertrand rekabet modelinde Nash dengesi sonucunda fiyatlar neye eşitlenir?

A. Marjinal maliyete.

B. Ortalama maliyete.

C. Tekel fiyatına.

D. Sabit maliyete.

Soru 9

Stackelberg modelinin Cournot modelinden farkı nedir?

A. Bilginin tam ve simetrik olması.

B. Firmaların aynı anda karar vermesi.

C. Firmaların fiyat belirleyicisi olması.

D. Lider-takipçi (sıralı karar) yapısının olması.

Soru 10

Bir oyunda 'Karma Strateji' (Mixed Strategy) neyi ifade eder?

A. Oyuncunun hamlelerini belirli bir olasılık dağılımına göre rastgele seçmesi.

B. Oyunun kurallarının sürekli değişmesi.

C. İşbirliği ve rekabetin bir arada yürütülmesi.

D. Tüm oyuncuların aynı stratejiyi uygulaması.

Soru 11

Alt oyun mükemmel dengesi (Subgame Perfect Equilibrium) hangi tür oyunlarda kullanılır?

A. Tek aşamalı oyunlar.

B. Dinamik (çok aşamalı) oyunlar.

C. Sadece kooperatif oyunlar.

D. Eşzamanlı oyunlar.

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisinde 'Sinyal Gönderme' (Signaling) modelinin bir parçasıdır?

A. Piyasadan çekilme kararı almak.

B. Fiyatların her zaman maliyetin üzerinde tutulması.

C. Rakiplerin hamlelerini kopyalamak.

D. Eğitim seviyesinin iş piyasasında verimlilik göstergesi olması.

Soru 13

Daniel Kahneman ve Amos Tversky tarafından ortaya atılan, insanların kaybetmenin verdiği acının, aynı miktarda kazanmanın verdiği hazdan çok daha yoğun hissedilmesi durumu nedir?

A. Çıpalama Etkisi

B. Kayıptan Kaçınma (Loss Aversion)

C. Çerçeveleme Etkisi

D. Kumarbaz Yanılgısı

Soru 14

Bireylerin bir karar verirken sunulan ilk bilgiyi veya rakamı referans noktası olarak kabul edip, sonraki tahminlerini bu noktaya göre yapması hangi kavramla açıklanır?

A. Çıpalama (Anchoring) Etkisi

B. Sürü Psikolojisi

C. Oyun Teorisi

D. Mevcutluk Önyargısı

Soru 15

Richard Thaler'ın popülerleştirdiği, insanların irrasyonel eğilimlerini değiştirmeden, onları daha iyi kararlar almaya yönlendiren 'hafif itici güç' stratejisine ne ad verilir?

A. Otonom dürtü

B. Bilişsel yanılsama

C. Kör nokta

D. Nudge (Dürtme)

Soru 16

Bir yatırımcının, sadece kendi inançlarını doğrulayan bilgileri arayıp, aksi yöndeki kanıtları görmezden gelmesi hangi bilişsel önyargıdır?

A. Doğrulama Önyargısı (Confirmation Bias)

B. Aşırı Güven Etkisi

C. Bilişsel Uyumsuzluk

D. Geriye Dönük Görüş Önyargısı

Soru 17

İnsanların bir ürünü, o ürüne sahip oldukları için sahip olmayan birine göre daha fazla değerlemeleri eğilimine ne denir?

A. Sahiplik Etkisi (Endowment Effect)

B. Statüko Önyargısı

C. Düşük maliyet etkisi

D. Gelecek İndirgemesi

Soru 18

Bireylerin yakın gelecekteki küçük bir ödülü, uzak gelecekteki çok daha büyük bir ödüle tercih etmesi durumu ekonomide nasıl tanımlanır?

A. Marjinal Fayda

B. Fırsat Maliyeti

C. Rasyonel Beklentiler

D. Hiperbolik İndirgeme (Hyperbolic Discounting)

Soru 19

Bir projenin başarısız olacağını bildiği halde, geçmişte yapılan harcamalar nedeniyle o projeye kaynak aktarmaya devam etme yanılgısı nedir?

A. Batık Maliyet Yanılgısı (Sunk Cost Fallacy)

B. Psikolojik hesaplama

C. Oyun teorisi

D. Temsil edilebilirlik

Soru 20

Kahneman'ın 'Hızlı ve Yavaş Düşünme' kitabında bahsettiği, otomatik, sezgisel ve duygusal olan düşünce sistemi hangisidir?

A. Bilişsel süreç

B. Sistem 2

C. Sistem 1

D. Mantıksal çıkarım

Soru 21

İnsanların bir olayın gerçekleşme olasılığını, zihinlerine gelen örneklerin kolaylığına göre değerlendirmesi hangi önyargıdır?

A. Aşırı Güven

B. Duygusal yansıtma

C. Kumarbaz Yanılgısı

D. Mevcutluk (Availability) Önyargısı

Soru 22

Bir kararın sonucunun nasıl sunulduğunun (örneğin %90 başarı oranı vs %10 başarısızlık oranı), insanların kararını değiştirmesi durumu nedir?

A. Çerçeveleme (Framing) Etkisi

B. Zihinsel muhasebe

C. Sürü davranışı

D. Bilişsel maliyet

Soru 23

Bireylerin parayı kaynağına göre farklı 'ceplere' koyup, farklı harcama kararları vermesi (örneğin piyangodan gelen parayı daha kolay harcamak) nedir?

A. Zihinsel Muhasebe (Mental Accounting)

B. Dışsal fayda

C. Marjinal ikame

D. Bütçe kısıtı

Soru 24

Bireylerin kendi yeteneklerini veya bilgilerini ortalamanın üzerinde olduğuna inanma eğilimi nedir?

A. Aşırı Güven (Overconfidence) Etkisi

B. Bilişsel tutarlılık

C. Geriye dönük görüş

D. Statüko önyargısı

Soru 25

Rostow'un Büyüme Aşamaları modeline göre, bir ekonominin 'kalkış' (take-off) aşamasına geçebilmesi için tasarruf oranının GSYH'ye oranının yaklaşık ne kadar olması gerekir?

A. %25'in üzerinde

B. %2'nin altında

C. %5'in üzerinde

D. %10'un üzerinde

Soru 26

Lewis'in 'Sınırsız Emek Arzı' modelinde, geleneksel tarım sektöründen modern sanayi sektörüne işgücü transferi hangi noktada durur?

A. Kurumsal ücretler dengelendiğinde

B. Kırsal kesimde marjinal verimlilik sıfıra düştüğünde

C. Sermaye birikimi tükendiğinde

D. Kentlerdeki reel ücretler tarımsal ücretlere eşitlendiğinde

Soru 27

Harrod-Domar büyüme modeline göre, bir ekonominin büyüme hızını belirleyen temel değişkenler aşağıdakilerden hangisidir?

A. Tasarruf eğilimi ve sermaye-çıktı oranı

B. Beşeri sermaye ve eğitim düzeyi

C. Teknolojik gelişme ve nüfus artışı

D. Dış ticaret hacmi ve döviz kuru

Soru 28

Prebisch-Singer hipotezine göre, gelişmekte olan ülkelerin zaman içinde dış ticaret hadlerinin bozulmasının temel nedeni nedir?

A. Tarım ürünlerine olan talebin gelir esnekliğinin düşük olması

B. Gelişmekte olan ülkelerin yüksek enflasyon oranları

C. Gelişmiş ülkelerin korumacı gümrük politikaları

D. Sanayi ürünleri fiyatlarının tarım ürünlerine göre daha hızlı artması

Soru 29

Birleşmiş Milletler tarafından kullanılan 'İnsani Gelişme Endeksi' (HDI) hangi üç temel boyutu baz alır?

A. Tasarruf, Yatırım, İhracat

B. GSYH, Enflasyon, İşsizlik

C. Sanayileşme, Kentleşme, Okuryazarlık

D. Sağlık, Eğitim, Yaşam Standardı

Soru 30

'Yoksulluk Tuzağı' kavramına göre, az gelişmiş ülkelerin düşük büyüme hızından kurtulamamasının temel sebebi nedir?

A. Genç nüfusun beyin göçü ile ülkeyi terk etmesi

B. Yetersiz sermaye birikimi nedeniyle düşük gelir ve düşük tasarruf döngüsü

C. Doğal kaynakların aşırı kullanımı ve tükenmesi

D. Uluslararası finans kuruluşlarının borçlandırma politikaları

Soru 31

Myrdal'ın 'Geri Yayılma' (backwash) etkisi, ekonomik büyümenin kutuplaşması bağlamında neyi ifade eder?

A. Gelişmiş ülkelerin az gelişmiş ülkelere teknoloji transferi

B. Büyümenin çevre bölgelerden merkez bölgeye kaynak çekmesi

C. Gelir dağılımının zamanla iyileşmesi

D. Tarım sektörünün sanayi sektörünü beslemesi

Soru 32

Solow Büyüme Modeli'nde 'durağan durum' (steady-state) neyi ifade eder?

A. Teknolojik gelişmenin durduğu ve büyümenin bittiği anı

B. Sermaye stoku ve üretimin kişi başına düşen miktarının sabit kaldığı noktayı

C. Ekonominin dış şoklara karşı tamamen kapalı olduğu durumu

D. Tasarruf oranının sıfıra eşit olduğu denge durumunu

Soru 33

'Bağımlılık Okulu' (Dependency Theory) teorisyenlerine göre, az gelişmişliğin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A. Ülkelerin yeterli doğal kaynağa sahip olmaması

B. Gelişmekte olan ülkelerin içsel yönetim zafiyetleri

C. Eğitim sistemindeki yetersizlikler ve beşeri sermaye eksikliği

D. Küresel kapitalist sistemin merkez-çevre ilişkisindeki eşitsiz yapısı

Soru 34

Bir ekonomide 'Kuznets Eğrisi' neyi tanımlar?

A. Enflasyon ile işsizlik arasındaki kısa dönemli ilişkiyi

B. Gelir düzeyi ile gelir eşitsizliği arasındaki ters U şeklindeki ilişkiyi

C. Nüfus artış hızı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi

D. Dışa açıklık oranı ile büyüme hızı arasındaki ilişkiyi

Soru 35

Büyük İtiş (Big Push) teorisine göre, az gelişmiş bir ekonomide sanayileşmenin başlaması için ne gereklidir?

A. Dış yardımların artırılması

B. Sadece tarım sektörüne odaklanılması

C. Para arzının artırılarak talebin canlandırılması

D. Eş zamanlı ve geniş ölçekli yatırımlar

Soru 36

Endojen büyüme modellerinin, klasik Solow modelinden en temel farkı nedir?

A. Teknolojik ilerlemeyi sistemin dışsal bir değişkeni olarak kabul etmesi

B. Sermayenin azalan verimler yasasına tabi olduğunu varsayması

C. Devlet müdahalesinin büyümeyi her zaman yavaşlattığını iddia etmesi

D. Bilgi, beşeri sermaye ve Ar-Ge'nin büyümenin içsel kaynakları olduğunu savunması

Soru 37

Klasik Doğrusal Regresyon Modelinde (CLRM) hata terimlerinin varyansının sabit olması varsayımı aşağıdakilerden hangisidir?

A. Multikolinerite

B. Otokorelasyon

C. Eşbütünleşme

D. Homoskedastisite

Soru 38

En Küçük Kareler (EKK) tahmin edicisinin 'En İyi Doğrusal Sapmasız Tahmin Edici' (BLUE) olabilmesi için Gauss-Markov teoremine göre hata terimleri hakkında ne söylenebilir?

A. Hata terimleri ile bağımsız değişkenler arasında yüksek korelasyon vardır.

B. Hata terimleri deterministik bir yapıya sahiptir.

C. Hata terimleri normal dağılmalıdır.

D. Hata terimlerinin ortalaması sıfır, varyansı sabit ve birbirlerinden bağımsızdır.

Soru 39

Durgun (stationary) olmayan iki zaman serisi arasındaki uzun dönemli ilişkiyi incelemek için kullanılan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

A. Durbin-Watson Testi

B. White Testi

C. Eşbütünleşme (Cointegration) Analizi

D. Granger Nedensellik Testi

Soru 40

Regresyon modelinde bağımsız değişkenler arasında yüksek derecede doğrusal ilişki bulunması durumuna ne ad verilir?

A. Eksik değişken yanlılığı

B. Çoklu Doğrusal Bağlantı (Multikolinerite)

C. Otokorelasyon

D. Heteroskedastisite