Üniversite Felsefe Bilgi Yarışması Soruları

Soru 1

Kant'ın 'Kategorik İmperatif' formülasyonlarından biri olan 'Evrensel Yasa Formülü' neyi vurgular?

A. İnsanın kendi mutluluğunu en yüksek amaç edinmesini

B. Eylemin sadece otorite tarafından onaylanmasını

C. Eylemin temelindeki maksimin evrensel bir yasa olmasını istemeyi

D. Eylemin sonuçlarının toplumsal faydayı maksimize etmesini

Soru 2

Jeremy Bentham'ın 'Fayda Hesabı' (felicific calculus) prensibi hangisini temel alır?

A. Eylemin dini metinlere uyumunu

B. Eylemin doğurduğu hazzın yoğunluğu ve süresini

C. Eylemin alışkanlıklarla ilişkisini

D. Eylemin niyetinin saf olup olmadığını

Soru 3

Aristoteles'e göre 'Erdem' (arete) kavramı en iyi nasıl tanımlanır?

A. İki aşırılık arasındaki altın orta (mesotes)

B. Toplumsal kurallara mutlak uyum sağlama yetisi

C. Duyguların tamamen bastırılarak rasyonel karar verilmesi

D. Doğuştan gelen değişmez bir karakter özelliği

Soru 4

John Stuart Mill'in 'Niteliksel Faydacılık' anlayışını Bentham'dan ayıran temel fark nedir?

A. Faydacılığın sadece bireysel değil, tamamen bencilce olması gerektiğini savunması

B. Hazların sadece niceliksel değil, niteliksel olarak da farklı olduğunu savunması

C. Sonuçların değil, sadece niyetin önemli olduğunu belirtmesi

D. Ahlakın tamamen sezgilere dayandığını ileri sürmesi

Soru 5

Kant'a göre bir eylemin 'ahlaki değer' taşıması için gereken temel koşul nedir?

A. Eylemin bir eğilimden değil, 'ödev bilinciyle' yapılması

B. Eylemin sonuçlarının çok sayıda insanı mutlu etmesi

C. Eylemin geleneklere uygun olması

D. Eylemin toplumsal statüyü yükseltmesi

Soru 6

Aristoteles'in 'Eudaimonia' kavramı Türkçeye en doğru nasıl çevrilir ve neyi ifade eder?

A. Mutluluk; erdemli bir yaşamın sonucu olan 'iyilik hali'

B. Görev; bireyin devlete karşı sorumlulukları

C. Haz; geçici duygusal tatmin

D. Başarı; toplumsal statüdeki yükseliş

Soru 7

Kural Faydacılığı (Rule Utilitarianism) ile Eylem Faydacılığı arasındaki temel fark nedir?

A. Kural faydacılığı, haz yerine acıyı merkeze alır

B. Kural faydacılığı, genel kuralların uzun vadeli faydasına odaklanır

C. Eylem faydacılığı, kuralların kutsallığına odaklanır

D. Arasında hiçbir fark yoktur, ikisi de aynıdır

Soru 8

Kant'ın 'İnsanlık Formülü' (insanı araç olarak değil, amaç olarak görmek) neyi yasaklar?

A. İnsanın başkalarına yardım etmesini

B. İnsanın toplumsal kurallara uymasını

C. İnsanın kendi yeteneklerini geliştirmesini

D. İnsanın sadece bir araç (meta) olarak kullanılmasını

Soru 9

Erdem etiğinde 'Phronesis' (pratik bilgelik) kavramı neyi ifade eder?

A. Duyguların tamamen yok edilmesi durumu

B. Matematiksel ve mantıksal hesaplama yeteneği

C. Doğaüstü güçlerle iletişim kurma becerisi

D. Hangi durumda hangi erdemin uygulanacağını belirleme yetisi

Soru 10

Faydacılığın en büyük eleştirilerinden biri olan 'Adalet Sorunu' neyi savunur?

A. Çoğunluğun iyiliği uğruna azınlığın haklarının feda edilebileceği riskini

B. Faydacılığın bireysel özgürlüğü çok fazla önemsediğini

C. Faydacılığın çok fazla kural içerdiğini

D. Faydacılığın sadece zenginler için geçerli olduğunu

Soru 11

Kant'ın 'Ödev Ahlakı'nda, ahlaki yasanın kaynağı nedir?

A. İnsan aklı ve özerklik (otonomi)

B. Toplumsal sözleşme ve devlet

C. Deneyim ve gözlem

D. Dini buyruklar ve teoloji

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'in erdem etiği ile Kant'ın ödev ahlakının temel ayrımıdır?

A. Aristoteles sonuç odaklıdır, Kant ise sonuçları önemsemez

B. Aristoteles karakteri, Kant ise eylemin niyetini ve yasayı merkeze alır

C. Aristoteles faydayı, Kant ise hazzı merkeze alır

D. İkisi de tamamen aynı teoriyi savunur

Soru 13

Platon'un 'Mağara Alegorisi'nde, mağaranın dışındaki nesnelerin gölgelerini değil de bizzat kendilerini görme durumu hangi kavramla ifade edilir?

A. Eikasia

B. Noesis

C. Doxa

D. Pistis

Soru 14

Kant'ın 'Aşkınsal Estetik' (Transcendental Aesthetic) bölümünde, deneyimin zorunlu ön koşulları olarak belirlediği iki temel biçim nedir?

A. Duyum ve Algı

B. Akıl ve Anlama Yetisi

C. Kategori ve Şema

D. Zaman ve Mekan

Soru 15

İbn-i Sina'nın 'Uçan Adam' (el-insanü'l-muallak) düşünce deneyi, hangi felsefi duruşu temellendirmek için kurgulanmıştır?

A. Maddecilik

B. Determinizm

C. Nihilizm

D. Ruhun bedenden bağımsızlığı

Soru 16

Thomas Hobbes'un 'Leviathan' eserinde, devletin kurulmasına neden olan 'doğa durumu'nu tanımlamak için kullandığı temel niteleme nedir?

A. Herkesin herkesle savaşı

B. Tabula rasa

C. Toplumsal sözleşme

D. Doğal hukuk

Soru 17

Wittgenstein'ın 'Tractatus Logico-Philosophicus' eserindeki meşhur 'Üzerine konuşulamayan konusunda susmalı' ifadesi neyi vurgular?

A. Siyasetin gereksizliğini

B. Tanrı'nın varlığını

C. Dilin sınırlarını

D. Etik değerlerin yokluğunu

Soru 18

Sartre'ın 'Varlık ve Hiçlik' eserinde vurguladığı 'varoluş özden önce gelir' ilkesi, hangi felsefi akımın temelidir?

A. Yapısalcılık

B. Pozitivizm

C. Varoluşçuluk

D. Fenomenoloji

Soru 19

Konfüçyüs felsefesinde 'Ren' (İnsanlık sevgisi) kavramını tamamlayan ve ritüeller, görgü kuralları anlamına gelen terim hangisidir?

A. Li

B. Wu-wei

C. Yi

D. Tao

Soru 20

Hume'un 'nedensellik' ilkesini eleştirirken öne sürdüğü, olayların birbirini takip etmesi sonucu oluşan zihinsel beklenti nedir?

A. İdea birliği

B. A priori zorunluluk

C. Alışkanlık (custom/habit)

D. Mantıksal çıkarım

Soru 21

Nietzsche'nin 'Güç İstenci' kavramı bağlamında, geleneksel ahlakı aşan ve kendi değerlerini yaratan birey için kullandığı terim hangisidir?

A. Dionysosçu İnsan

B. Üstinsan (Übermensch)

C. Sürü İnsanı

D. Son İnsan

Soru 22

Aristoteles'in 'Poetika' eserinde tragedyanın izleyicide uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla sağlanan 'ruhsal arınma'ya ne ad verilir?

A. Enteleheya

B. Katarsis

C. Mimesis

D. Peripeteia

Soru 23

Spinoza'nın 'Etika' adlı eserinde kullandığı, her şeyin Tanrı'nın bir parçası olduğunu savunan anlayış hangisidir?

A. Panteizm

B. Deizm

C. Ateizm

D. Düalizm

Soru 24

John Rawls'un 'Adalet Teorisi'nde tarafsızlığı sağlamak için kurguladığı 'ilk durum'u (original position) ifade eden kavram nedir?

A. Cehalet perdesi

B. Doğa durumu

C. Genel irade

D. Fayda hesabı

Soru 25

Derrida tarafından popülerleştirilen, metinlerin sabit bir anlamı olmadığını savunan yöntem hangisidir?

A. Yapısöküm (Deconstruction)

B. Diyalektik

C. Analitik yöntem

D. Hermeneutik

Soru 26

Augustinus'un 'İtiraflar' eserinde zamanı nasıl tanımladığı söylenebilir?

A. Fiziksel bir boyut

B. Tanrı'nın değişmezliği

C. Döngüsel bir süreç

D. Zihnin bir gerilimi (distentio animi)

Soru 27

Farabi'nin 'el-Medinetü'l-Fazıla' (Erdemli Şehir) eserinde, yöneticiyi tanımlamak için kullandığı ideal model nedir?

A. Filozof-Kral

B. Askeri Lider

C. İmam/Başkan

D. Hukukçu-Yönetici

Soru 28

Thales'in 'arkhe' olarak suyu belirlemesi, felsefe tarihinde hangi yöntemsel değişimi temsil eder?

A. Deneysel gözlemin reddedilmesi

B. Teolojik dogmaların pekiştirilmesi

C. Mitolojik açıklamadan rasyonel açıklamaya geçiş

D. Matematiksel kesinliğin imkansızlığı

Soru 29

Herakleitos'un 'Panta Rhei' (her şey akar) öğretisi, varlığın doğası hakkında neyi vurgular?

A. Varlığın değişmez bir özü olduğunu

B. Varlığın sürekli bir değişim ve oluş içinde olduğunu

C. Varlığın sadece zihinsel bir kurgu olduğunu

D. Varlığın statik ve hareketsiz olduğunu

Soru 30

Felsefe tarihinde 'hermeneutik' bir yaklaşım benimsemek ne anlama gelir?

A. Metinleri tarihsel bağlamından koparmak

B. Sadece mantıksal önermeleri incelemek

C. Sadece bilimsel verileri temel almak

D. Metinleri yorumlarken yazarın niyetini ve tarihsel koşulları anlamaya çalışmak

Soru 31

Anaksimandros'un 'apeiron' kavramı hangi anlamı ifade eder?

A. Sadece ateşten oluşan

B. Sınırlı ve tanımlanabilir olan

C. Sınırsız, belirsiz ve her şeyin kaynağı olan

D. Tanrısal bir irade

Soru 32

Elea okulu temsilcisi Parmenides'in 'varlık' anlayışının temel özelliği nedir?

A. Varlık birdir, değişmez ve bölünemezdir

B. Varlık değişebilir ve akışkandır

C. Varlık sadece düşünceden ibarettir

D. Varlık çokluktan oluşur

Soru 33

Demokritos'un atomculuk öğretisi, evreni nasıl açıklar?

A. Sonsuz boşlukta hareket eden bölünemez küçük parçacıklarla

B. Tanrıların iradesiyle

C. Ruhların etkileşimi ile

D. Dört ana elementin dengesiyle

Soru 34

Felsefe tarihini 'ilerlemeci' bir çizgide ele almanın en büyük riski nedir?

A. Diyalektik yöntemi ihmal etmek

B. Felsefenin bilimden ayrıldığını savunmak

C. Düşünceleri tarihsel bağlamından koparıp günümüz değerleriyle yargılamak

D. Geçmiş filozofların değerini artırmak

Soru 35

Pisagorcuların evrenin ana maddesi olarak gördükleri temel ilke nedir?

A. Toprak

B. Hava

C. Ateş

D. Sayı

Soru 36

Zenon'un paradoksları temel olarak neyi ispatlamaya çalışır?

A. Çokluğun ve hareketin bir yanılsama olduğunu

B. Zamanın sonsuzluğunu

C. Hareketin mümkün olduğunu

D. Matematiğin hatalı olduğunu

Soru 37

Xenophanes'in tanrılar hakkındaki eleştirisi hangi argümana dayanır?

A. İnsanların tanrıları kendi suretlerinde tasarladığına

B. Tanrıların sadece yönetici sınıfı koruduğuna

C. Tanrıların sadece doğa güçleri olduğuna

D. Tanrıların olmadığına

Soru 38

Felsefe tarihinde 'doksografik' yöntem neyi ifade eder?

A. Önceki filozofların görüşlerinin derlenip sunulmasını

B. Siyaset felsefesine odaklanmayı

C. Filozofların hayat öykülerini yazmayı

D. Sadece mantık kurallarını incelemeyi

Soru 39

Empedokles'in dört element kuramındaki birleştirici ve ayırıcı güçler nelerdir?

A. Sevgi ve Nefret

B. Akıl ve Tutku

C. Zaman ve Mekan

D. Madde ve Form

Soru 40

Protagoras'ın 'İnsan her şeyin ölçüsüdür' önermesi hangi akımın temelidir?

A. İdealizm

B. Realizm

C. Rasyonalizm

D. Sofizm