Üniversite Kimya Bilgi Yarışması Soruları

1. Bir SN1 reaksiyonunda, hız belirleyen basamakta oluşan ara ürün aşağıdakilerden hangisidir?

A)Pentakoordine geçiş hali

B)Karbanyon

C)Serbest radikal

D)Karbokasyon

2. E2 eliminasyon reaksiyonlarında, ayrılan grup ile beta-hidrojen atomunun konformasyonu nasıl olmalıdır?

A)Anti-periplanar

B)Eklips

C)Sin-periplanar

D)Gauche

3. Friedel-Crafts alkillenmesinde karşılaşılan en önemli problem nedir?

A)Katalizörün zehirlenmesi

B)Reaksiyonun tersinir olması

C)Polialkillenme ve karbon iskeleti düzenlenmesi

D)Elektrofilin çok zayıf olması

4. Diels-Alder reaksiyonunda dien ve dienofilin geçiş hali için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A)Radikalik bir mekanizma izler

B)Basamaklı bir süreçtir

C)Senkronize (concerted) bir süreçtir

D)İyonik bir mekanizma izler

5. Bir alkil halojenürün SN2 reaksiyon hızını en çok düşüren faktör aşağıdakilerden hangisidir?

A)Alfa karbonundaki sterik engel

B)Nükleofilin güçlü olması

C)Ayrılan grubun zayıf olması

D)Polar protik çözücü kullanımı

6. Elektrofilik aromatik sübstitüsyonda (EAS) sigma kompleksi (arenium iyonu) hakkında hangisi doğrudur?

A)Bazik karakteri asidiktir

B)Aromatik karakterini kaybetmiştir

C)Aromatik karakteri korunur

D)Çok kararlı bir ara üründür

7. Grignard reaktiflerinin karbonil bileşikleriyle verdiği tepkimelerde nükleofil olarak davranan kısım hangisidir?

A)Halojen atomu

B)Alkil grubu

C)Magnezyum atomu

D)Çözücü molekülü

8. Alkenlerin Markovnikov kuralına göre hidrohalojenlenmesi mekanizmasında ilk basamak nedir?

A)Döngüsel iyon oluşumu

B)Nükleofilik saldırı

C)Halojenürün ayrılması

D)Protonlanma ile karbokasyon oluşumu

9. E1 mekanizması için aşağıdakilerden hangisi karakteristiktir?

A)Tek basamaklıdır ve geçiş hali içerir

B)Güçlü baz gerektirir

C)Sterik engelleme hızı artırır

D)İki basamaklıdır ve karbokasyon üzerinden yürür

10. Aldol kondenzasyonu mekanizmasında oluşan ilk ara ürün nedir?

A)Karben

B)Enolat iyonu

C)Karbokasyon

D)Enol

11. Oksimerkürelenme-demerkürelenme reaksiyonunun, asit katalizli hidrasyona göre avantajı nedir?

A)Daha hızlı gerçekleşmesi

B)Karbon iskeleti düzenlenmesinin (rearrangement) olmaması

C)Anti-Markovnikov ürünü vermesi

D)Daha ucuz olması

12. Bir nükleofilik sübstitüsyon reaksiyonunda çözücü olarak DMSO (dimetilsülfoksit) kullanımı neyi destekler?

A)E1 mekanizmasını

B)Radikalik sübstitüsyonu

C)SN1 mekanizmasını

D)SN2 mekanizmasını

13. FT-IR spektroskopisinde, bir bağın titreşiminin IR aktif olması için temel koşul nedir?

A)Molekülün dipol momentinde net bir değişim olması

B)Bağın sadece gerilme titreşimi yapması

C)Molekülün merkez simetriye sahip olması

D)Molekülün polarize edilebilirliğinin değişmesi

14. UV-Vis spektroskopisinde 'bathokromik kayma' (kırmızıya kayma) neyi ifade eder?

A)Molar soğurma katsayısının artmasını

B)Absorpsiyon bandının daha kısa dalga boyuna kaymasını

C)Absorbans şiddetinin azalmasını

D)Absorpsiyon bandının daha uzun dalga boyuna kaymasını

15. Atomik Absorpsiyon Spektroskopisinde (AAS) kimyasal girişimleri engellemek için kullanılan, analit ile reaksiyona girerek uçucu olmayan bileşik oluşturan maddelere ne ad verilir?

A)Taşıyıcı gazlar

B)Matris modifikatörleri

C)Serbest bırakıcı (releasing) maddeler

D)İyonlaştırıcı tamponlar

16. NMR spektroskopisinde kimyasal kayma (chemical shift) değerinin birimi aşağıdakilerden hangisidir?

A)Hertz (Hz)

B)Dalga sayısı (cm⁻¹)

C)PPM (milyonda bir)

D)Nanometre (nm)

17. Kromatografik yöntemlerde 'Van Deemter Denklemi' neyi açıklar?

A)Faz değişim sıcaklığını

B)Dedektörün sinyal-gürültü oranını

C)Kolon verimliliği ile doğrusal akış hızı arasındaki ilişkiyi

D)Analitin fazlar arası dağılım katsayısını

18. Kütle spektrometresinde 'Base Peak' (temel pik) neyi temsil eder?

A)En düşük kütle-yük oranına sahip piki

B)Spektrumdaki en yüksek bağıl bolluğa sahip olan piki

C)İzotopik dağılımın ortalamasını

D)Moleküler iyon pikini

19. Potansiyometride kullanılan cam elektrotun temel çalışma prensibi nedir?

A)Akım-gerilim eğrisi analizi

B)İyon seçici membran potansiyeli

C)Yüzey adsorpsiyonu

D)Redoks potansiyeli ölçümü

20. Florometride, floresans ışımasının uyarma ışımasından daha uzun dalga boyunda olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A)Stokes kayması (enerji kaybı)

B)İnter-sistem geçişlerinin olmaması

C)Moleküler titreşimlerin durması

D)Elektronik uyarılma enerjisinin artması

21. HPLC sistemlerinde 'ters faz' (reversed-phase) kromatografisinde sabit fazın özelliği nedir?

A)İyon değiştirici özellik

B)Yüksek gözenekli metalik yüzey

C)Polar ve hidrofilik

D)Non-polar ve hidrofobik

22. Bir analitik yöntemin 'doğruluk' (accuracy) kavramı neyi ifade eder?

A)Cihazın kalibrasyon aralığı

B)Tekrarlanan ölçümlerin birbirine yakınlığı

C)Yöntemin tespit edebileceği en küçük miktar

D)Ölçülen değerin gerçek değere yakınlığı

23. NMR'da spin-spin etkileşimi (coupling) sonucu oluşan sinyal yarılmasını belirleyen kural nedir?

A)n+1 kuralı

B)Pauli dışlama ilkesi

C)Beer-Lambert yasası

D)Heisenberg belirsizlik ilkesi

24. Coulometrik titrasyonlarda, analit miktarını belirlemek için temel alınan fiziksel büyüklük hangisidir?

A)İletkenlik değişimi

B)Hacim

C)Absorbans

D)Elektrik yükü (Faraday yasası)

25. Aşağıdaki polimerizasyon yöntemlerinden hangisi 'yaşayan polimerizasyon' (living polymerization) sınıfına girer?

A)Basamaklı Büyüme Polimerizasyonu

B)Emülsiyon Polimerizasyonu

C)Atom Transfer Radikal Polimerizasyonu (ATRP)

D)Serbest Radikal Polimerizasyonu

26. Polimerlerde camsı geçiş sıcaklığının (Tg) artması moleküler düzeyde temel olarak neyi ifade eder?

A)Moleküler zincir hareketliliğinin azalmasını

B)Molekül ağırlığı dağılımının genişlemesini

C)Zincir kısalmasını

D)Kristalinite oranının düşmesini

27. Flory-Huggins etkileşim parametresi (χ) hangi durumda polimer-çözücü karışımının termodinamik olarak uyumlu olduğunu gösterir?

A)χ = 1

B)χ > 0.5

C)χ = 0

D)χ < 0.5

28. Bir polimerin viskoelastik davranışını tanımlamak için kullanılan 'zaman-sıcaklık süperpozisyonu' prensibi hangi bağıntıya dayanır?

A)Arrhenius Denklemi

B)Mark-Houwink Denklemi

C)Carothers Denklemi

D)WLF (Williams-Landel-Ferry) Denklemi

29. Aşağıdakilerden hangisi polimerlerin molekül ağırlığını tayin etmek için kullanılan mutlak (absolute) yöntemlerden biridir?

A)Diferansiyel Taramalı Kalorimetri (DSC)

B)Jel Geçirgenlik Kromatografisi (GPC)

C)Işık Saçılımı (Light Scattering)

D)Viskozimetri

30. Basamaklı büyüme polimerizasyonunda, polimerleşme derecesini (Xn) monomer dönüşümüne (p) bağlayan Carothers denklemine göre, tam dönüşümde (p=1) Xn değeri ne olur?

A)0

B)2

C)Sonsuz

D)1

31. Aşağıdaki polimerlerden hangisi termoplastik elastomer sınıfına girer?

A)Fenol-Formaldehit reçineleri

B)Epoksi reçineleri

C)Poliüretanlar (blok kopolimerler)

D)Polistiren (atak)

32. Bir polimerin kristallenme süreciyle ilgili olarak, 'Avrami denklemi' neyi açıklar?

A)Molekül ağırlığı dağılımını

B)Kristallenme kinetiğini

C)Mekanik dayanımı

D)Çözünürlük parametresini

33. Poli(etilen tereftalat) (PET) sentezinde kullanılan temel reaksiyon türü nedir?

A)Polikondenzasyon

B)Anyonik polimerizasyon

C)Açılma halkası polimerizasyonu

D)Koordinasyon polimerizasyonu

34. Polimerlerde 'sterik engel' (steric hindrance) kavramı polimerizasyon hızını nasıl etkiler?

A)Hızı değiştirmez

B)Sadece sıcaklık bağımlılığını etkiler

C)Hızı düşürür

D)Hızı artırır

35. Ziegler-Natta katalizörlerinin polimer kimyasındaki temel işlevi nedir?

A)Polimerin çözünürlüğünü artırmak

B)Stereospesifik polimerizasyonu sağlamak

C)Camsı geçiş sıcaklığını düşürmek

D)Radikal oluşumunu hızlandırmak

36. Aşağıdakilerden hangisi polimerlerin mekanik özelliklerini artırmak için kullanılan bir dolgu maddesi değildir?

A)Cam elyafı

B)Düşük yoğunluklu polietilen

C)Karbon nanotüp

D)Kalsiyum karbonat

37. Enzim kinetiğinde, substrat derişimi [S] << Km olduğunda, reaksiyon hızı (v) için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A)Reaksiyon hızı [S]'ye göre birinci derecedendir.

B)Reaksiyon hızı Vmax'a eşittir.

C)Reaksiyon hızı substrat derişiminden bağımsızdır.

D)Reaksiyon hızı sıfırıncı derecedendir.

38. Glikoliz yolunda, fosfofruktokinaz-1 (PFK-1) enziminin allosterik inhibitörü olan molekül hangisidir?

A)Glikoz-6-fosfat

B)Fruktoz-2,6-bisfosfat

C)ATP ve Sitrat

D)AMP

39. Lineweaver-Burk grafiğinde, kompetitif olmayan (non-kompetitif) bir inhibitörün etkisiyle hangi parametre değişmez?

A)Vmax ve Km

B)Km

C)Vmax

D)Katalitik verimlilik (kcat/Km)

40. Krebs döngüsünde (Sitrik Asit Döngüsü) doğrudan GTP veya ATP üreten basamak hangisidir?

A)Süksinil-CoA sentetaz

B)İzositrat dehidrojenaz

C)Fumaraz

D)Alfa-ketoglutarat dehidrojenaz