Üniversite Kimya Bilgi Yarışması Soruları

Soru 1

Bir SN1 reaksiyonunda, hız belirleyen basamakta oluşan ara ürün aşağıdakilerden hangisidir?

A. Pentakoordine geçiş hali

B. Karbanyon

C. Serbest radikal

D. Karbokasyon

Soru 2

E2 eliminasyon reaksiyonlarında, ayrılan grup ile beta-hidrojen atomunun konformasyonu nasıl olmalıdır?

A. Anti-periplanar

B. Eklips

C. Sin-periplanar

D. Gauche

Soru 3

Friedel-Crafts alkillenmesinde karşılaşılan en önemli problem nedir?

A. Katalizörün zehirlenmesi

B. Reaksiyonun tersinir olması

C. Polialkillenme ve karbon iskeleti düzenlenmesi

D. Elektrofilin çok zayıf olması

Soru 4

Diels-Alder reaksiyonunda dien ve dienofilin geçiş hali için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A. Radikalik bir mekanizma izler

B. Basamaklı bir süreçtir

C. Senkronize (concerted) bir süreçtir

D. İyonik bir mekanizma izler

Soru 5

Bir alkil halojenürün SN2 reaksiyon hızını en çok düşüren faktör aşağıdakilerden hangisidir?

A. Alfa karbonundaki sterik engel

B. Nükleofilin güçlü olması

C. Ayrılan grubun zayıf olması

D. Polar protik çözücü kullanımı

Soru 6

Elektrofilik aromatik sübstitüsyonda (EAS) sigma kompleksi (arenium iyonu) hakkında hangisi doğrudur?

A. Bazik karakteri asidiktir

B. Aromatik karakterini kaybetmiştir

C. Aromatik karakteri korunur

D. Çok kararlı bir ara üründür

Soru 7

Grignard reaktiflerinin karbonil bileşikleriyle verdiği tepkimelerde nükleofil olarak davranan kısım hangisidir?

A. Halojen atomu

B. Alkil grubu

C. Magnezyum atomu

D. Çözücü molekülü

Soru 8

Alkenlerin Markovnikov kuralına göre hidrohalojenlenmesi mekanizmasında ilk basamak nedir?

A. Döngüsel iyon oluşumu

B. Nükleofilik saldırı

C. Halojenürün ayrılması

D. Protonlanma ile karbokasyon oluşumu

Soru 9

E1 mekanizması için aşağıdakilerden hangisi karakteristiktir?

A. Tek basamaklıdır ve geçiş hali içerir

B. Güçlü baz gerektirir

C. Sterik engelleme hızı artırır

D. İki basamaklıdır ve karbokasyon üzerinden yürür

Soru 10

Aldol kondenzasyonu mekanizmasında oluşan ilk ara ürün nedir?

A. Karben

B. Enolat iyonu

C. Karbokasyon

D. Enol

Soru 11

Oksimerkürelenme-demerkürelenme reaksiyonunun, asit katalizli hidrasyona göre avantajı nedir?

A. Daha hızlı gerçekleşmesi

B. Karbon iskeleti düzenlenmesinin (rearrangement) olmaması

C. Anti-Markovnikov ürünü vermesi

D. Daha ucuz olması

Soru 12

Bir nükleofilik sübstitüsyon reaksiyonunda çözücü olarak DMSO (dimetilsülfoksit) kullanımı neyi destekler?

A. E1 mekanizmasını

B. Radikalik sübstitüsyonu

C. SN1 mekanizmasını

D. SN2 mekanizmasını

Soru 13

FT-IR spektroskopisinde, bir bağın titreşiminin IR aktif olması için temel koşul nedir?

A. Molekülün dipol momentinde net bir değişim olması

B. Bağın sadece gerilme titreşimi yapması

C. Molekülün merkez simetriye sahip olması

D. Molekülün polarize edilebilirliğinin değişmesi

Soru 14

UV-Vis spektroskopisinde 'bathokromik kayma' (kırmızıya kayma) neyi ifade eder?

A. Molar soğurma katsayısının artmasını

B. Absorpsiyon bandının daha kısa dalga boyuna kaymasını

C. Absorbans şiddetinin azalmasını

D. Absorpsiyon bandının daha uzun dalga boyuna kaymasını

Soru 15

Atomik Absorpsiyon Spektroskopisinde (AAS) kimyasal girişimleri engellemek için kullanılan, analit ile reaksiyona girerek uçucu olmayan bileşik oluşturan maddelere ne ad verilir?

A. Taşıyıcı gazlar

B. Matris modifikatörleri

C. Serbest bırakıcı (releasing) maddeler

D. İyonlaştırıcı tamponlar

Soru 16

NMR spektroskopisinde kimyasal kayma (chemical shift) değerinin birimi aşağıdakilerden hangisidir?

A. Hertz (Hz)

B. Dalga sayısı (cm⁻¹)

C. PPM (milyonda bir)

D. Nanometre (nm)

Soru 17

Kromatografik yöntemlerde 'Van Deemter Denklemi' neyi açıklar?

A. Faz değişim sıcaklığını

B. Dedektörün sinyal-gürültü oranını

C. Kolon verimliliği ile doğrusal akış hızı arasındaki ilişkiyi

D. Analitin fazlar arası dağılım katsayısını

Soru 18

Kütle spektrometresinde 'Base Peak' (temel pik) neyi temsil eder?

A. En düşük kütle-yük oranına sahip piki

B. Spektrumdaki en yüksek bağıl bolluğa sahip olan piki

C. İzotopik dağılımın ortalamasını

D. Moleküler iyon pikini

Soru 19

Potansiyometride kullanılan cam elektrotun temel çalışma prensibi nedir?

A. Akım-gerilim eğrisi analizi

B. İyon seçici membran potansiyeli

C. Yüzey adsorpsiyonu

D. Redoks potansiyeli ölçümü

Soru 20

Florometride, floresans ışımasının uyarma ışımasından daha uzun dalga boyunda olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A. Stokes kayması (enerji kaybı)

B. İnter-sistem geçişlerinin olmaması

C. Moleküler titreşimlerin durması

D. Elektronik uyarılma enerjisinin artması

Soru 21

HPLC sistemlerinde 'ters faz' (reversed-phase) kromatografisinde sabit fazın özelliği nedir?

A. İyon değiştirici özellik

B. Yüksek gözenekli metalik yüzey

C. Polar ve hidrofilik

D. Non-polar ve hidrofobik

Soru 22

Bir analitik yöntemin 'doğruluk' (accuracy) kavramı neyi ifade eder?

A. Cihazın kalibrasyon aralığı

B. Tekrarlanan ölçümlerin birbirine yakınlığı

C. Yöntemin tespit edebileceği en küçük miktar

D. Ölçülen değerin gerçek değere yakınlığı

Soru 23

NMR'da spin-spin etkileşimi (coupling) sonucu oluşan sinyal yarılmasını belirleyen kural nedir?

A. n+1 kuralı

B. Pauli dışlama ilkesi

C. Beer-Lambert yasası

D. Heisenberg belirsizlik ilkesi

Soru 24

Coulometrik titrasyonlarda, analit miktarını belirlemek için temel alınan fiziksel büyüklük hangisidir?

A. İletkenlik değişimi

B. Hacim

C. Absorbans

D. Elektrik yükü (Faraday yasası)

Soru 25

Aşağıdaki polimerizasyon yöntemlerinden hangisi 'yaşayan polimerizasyon' (living polymerization) sınıfına girer?

A. Basamaklı Büyüme Polimerizasyonu

B. Emülsiyon Polimerizasyonu

C. Atom Transfer Radikal Polimerizasyonu (ATRP)

D. Serbest Radikal Polimerizasyonu

Soru 26

Polimerlerde camsı geçiş sıcaklığının (Tg) artması moleküler düzeyde temel olarak neyi ifade eder?

A. Moleküler zincir hareketliliğinin azalmasını

B. Molekül ağırlığı dağılımının genişlemesini

C. Zincir kısalmasını

D. Kristalinite oranının düşmesini

Soru 27

Flory-Huggins etkileşim parametresi (χ) hangi durumda polimer-çözücü karışımının termodinamik olarak uyumlu olduğunu gösterir?

A. χ = 1

B. χ > 0.5

C. χ = 0

D. χ < 0.5

Soru 28

Bir polimerin viskoelastik davranışını tanımlamak için kullanılan 'zaman-sıcaklık süperpozisyonu' prensibi hangi bağıntıya dayanır?

A. Arrhenius Denklemi

B. Mark-Houwink Denklemi

C. Carothers Denklemi

D. WLF (Williams-Landel-Ferry) Denklemi

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi polimerlerin molekül ağırlığını tayin etmek için kullanılan mutlak (absolute) yöntemlerden biridir?

A. Diferansiyel Taramalı Kalorimetri (DSC)

B. Jel Geçirgenlik Kromatografisi (GPC)

C. Işık Saçılımı (Light Scattering)

D. Viskozimetri

Soru 30

Basamaklı büyüme polimerizasyonunda, polimerleşme derecesini (Xn) monomer dönüşümüne (p) bağlayan Carothers denklemine göre, tam dönüşümde (p=1) Xn değeri ne olur?

A. 0

B. 2

C. Sonsuz

D. 1

Soru 31

Aşağıdaki polimerlerden hangisi termoplastik elastomer sınıfına girer?

A. Fenol-Formaldehit reçineleri

B. Epoksi reçineleri

C. Poliüretanlar (blok kopolimerler)

D. Polistiren (atak)

Soru 32

Bir polimerin kristallenme süreciyle ilgili olarak, 'Avrami denklemi' neyi açıklar?

A. Molekül ağırlığı dağılımını

B. Kristallenme kinetiğini

C. Mekanik dayanımı

D. Çözünürlük parametresini

Soru 33

Poli(etilen tereftalat) (PET) sentezinde kullanılan temel reaksiyon türü nedir?

A. Polikondenzasyon

B. Anyonik polimerizasyon

C. Açılma halkası polimerizasyonu

D. Koordinasyon polimerizasyonu

Soru 34

Polimerlerde 'sterik engel' (steric hindrance) kavramı polimerizasyon hızını nasıl etkiler?

A. Hızı değiştirmez

B. Sadece sıcaklık bağımlılığını etkiler

C. Hızı düşürür

D. Hızı artırır

Soru 35

Ziegler-Natta katalizörlerinin polimer kimyasındaki temel işlevi nedir?

A. Polimerin çözünürlüğünü artırmak

B. Stereospesifik polimerizasyonu sağlamak

C. Camsı geçiş sıcaklığını düşürmek

D. Radikal oluşumunu hızlandırmak

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi polimerlerin mekanik özelliklerini artırmak için kullanılan bir dolgu maddesi değildir?

A. Cam elyafı

B. Düşük yoğunluklu polietilen

C. Karbon nanotüp

D. Kalsiyum karbonat

Soru 37

Enzim kinetiğinde, substrat derişimi [S] << Km olduğunda, reaksiyon hızı (v) için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A. Reaksiyon hızı [S]'ye göre birinci derecedendir.

B. Reaksiyon hızı Vmax'a eşittir.

C. Reaksiyon hızı substrat derişiminden bağımsızdır.

D. Reaksiyon hızı sıfırıncı derecedendir.

Soru 38

Glikoliz yolunda, fosfofruktokinaz-1 (PFK-1) enziminin allosterik inhibitörü olan molekül hangisidir?

A. Glikoz-6-fosfat

B. Fruktoz-2,6-bisfosfat

C. ATP ve Sitrat

D. AMP

Soru 39

Lineweaver-Burk grafiğinde, kompetitif olmayan (non-kompetitif) bir inhibitörün etkisiyle hangi parametre değişmez?

A. Vmax ve Km

B. Km

C. Vmax

D. Katalitik verimlilik (kcat/Km)

Soru 40

Krebs döngüsünde (Sitrik Asit Döngüsü) doğrudan GTP veya ATP üreten basamak hangisidir?

A. Süksinil-CoA sentetaz

B. İzositrat dehidrojenaz

C. Fumaraz

D. Alfa-ketoglutarat dehidrojenaz