Üniversite Psikoloji Bilgi Yarışması Soruları ve Cevapları

1. Klinik psikolojide kullanılan DSM-5 kriterlerine göre, 'Borderline Kişilik Bozukluğu'nun çekirdek özelliği nedir?

A)Duygulanım, benlik algısı ve ilişkilerde istikrarsızlık

B)Halüsinasyonlar ve sanrılar

C)Sosyal etkileşimde aşırı içe kapanma

D)Mükemmeliyetçilik ve katılık

2. Milgram'ın itaat deneyinde temel bulgu nedir?

A)Zeka itaatle ilişkilidir

B)Kadınlar erkeklerden daha itaatkardır

C)İnsanlar doğası gereği isyankardır

D)İnsanlar otoriteye şaşırtıcı derecede itaat eder

3. Depresyonun en yaygın görülen bilişsel belirtisi nedir?

A)Halüsinasyon

B)Karamsarlık ve umutsuzluk

C)Dürtüsellik

D)Hiperaktivite

4. Robert Trivers'ın 'Karşılıklı Özgecilik' (Reciprocal Altruism) teorisi hangi mekanizmaya dayanır?

A)Genetik yakınlık

B)Grup seçilimi

C)Gelecekte geri ödeme beklentisi

D)Doğuştan gelen empati yeteneği

5. Evrimsel psikolojiye göre 'Hata Yönetimi Teorisi' (Error Management Theory) hangi durumu açıklar?

A)Bireyin yanlış yapmaktan kaçınma stratejisi

B)Maliyetli yanlışlar yerine daha az maliyetli yanlışların tercih edilmesi

C)Hafıza hatalarının evrimsel kökeni

D)Öğrenme sürecindeki deneme-yanılma

6. Gestalt psikolojisine göre zihinsel süreçlerin incelenmesinde temel ilke nedir?

A)Tüm davranışlar öğrenilmiştir

B)Bilinçaltı dürtüler belirleyicidir

C)Genetik faktörler esastır

D)Bütün, parçaların toplamından farklıdır

7. Freud'un kişilik kuramında 'haz ilkesi' ile çalışan yapı hangisidir?

A)Bilinç

B)Ego

C)Süper-ego

D)İd

8. Sosyal kolaylaştırma (social facilitation) nedir?

A)Grup içinde tembellik

B)Liderlik becerisi

C)Başkalarının varlığında performansın değişmesi

D)Uyum sağlama

9. İnsanların kendi inançlarını doğrulayan bilgileri seçip diğerlerini görmezden gelmesine ne denir?

A)Bilişsel çelişki

B)Mantıksal hata

C)Algısal yanılsama

D)Doğrulama yanlılığı

10. Gelişim psikolojisinde 'ergenlik' döneminin temel çatışması Erikson'a göre nedir?

A)Güvene karşı güvensizlik

B)Üretkenliğe karşı durgunluk

C)Özerkliğe karşı utanç

D)Kimliğe karşı kimlik karmaşası

11. Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisine göre en temel (ilk) ihtiyaç grubu hangisidir?

A)Fizyolojik

B)Sevgi

C)Güvenlik

D)Kendini gerçekleştirme

12. Bilişsel devrim, psikolojinin odağını davranıştan neye kaydırmıştır?

A)Sosyal etkileşimlere

B)Nörobiyolojik süreçlere

C)Zihinsel süreçlere ve bilgi işlemeye

D)Bilinçdışı süreçlere

13. Markus ve Kitayama’nın tanımladığı 'bağımsız benlik' (independent self) kavramı temel olarak hangi kültürel eğilimi yansıtır?

A)Kollektivist

B)Bireyci

C)Geleneksel

D)Otoriter

14. Hangi kavram, nesnelerin uzaklığı değişse bile boyutlarının aynı algılanmasını açıklar?

A)Şekil değişmezliği

B)Boyut değişmezliği

C)Renk değişmezliği

D)Parlaklık değişmezliği

15. William Hamilton tarafından geliştirilen 'Akraba Seçilimi' (Kin Selection) kavramı, hangi davranış türünü evrimsel olarak açıklar?

A)Agresif rekabet

B)Özgecil (altruistik) davranış

C)Cinsel kıskançlık

D)Yabancı düşmanlığı

16. Gestalt algı yasalarından 'tamamlama' ilkesi neyi anlatır?

A)Benzer nesnelerin gruplanması

B)Eksik parçaların zihin tarafından birleştirilmesi

C)Şekil-zemin ilişkisi

D)Yakın olanların bir algılanması

17. Bir kelime listesindeki ilk ve son kelimelerin, ortadakilere göre daha iyi hatırlanması hangi etki ile açıklanır?

A)Sıralı konum etkisi (serial position effect)

B)Düzeyleme etkisi (leveling effect)

C)Geri getirme ipucu etkisi

D)Anlamsal ağ etkisi

18. Seyirci etkisi (bystander effect) neyi açıklar?

A)Başka insanlar olduğunda yardım etme olasılığının azalması

B)Kalabalıkta yardım etme isteğinin artması

C)Sosyal normlar

D)Liderlik

19. Aile terapisinde 'sistemik yaklaşım' içerisinde, bir aile bireyinin semptomlarının tüm ailenin işlevsizliğini temsil etmesi durumuna ne denir?

A)Eşbiçimlilik

B)Döngüsel nedensellik

C)Belirlenmiş hasta (identified patient)

D)Triangülasyon

20. Psikanalitik terapide 'aktarım' (transference) nedir?

A)Danışanın terapiste geçmiş figürlerin duygularını yansıtması

B)Terapistin danışanı sevmesi

C)Bilginin aktarımı

D)İlaç kullanımı

21. Sosyal aylaklık (social loafing) neyi ifade eder?

A)Grup tartışması

B)Grup içinde daha çok çalışma

C)Grup içinde bireysel çabanın azalması

D)Liderin baskısı

22. Tulving'e göre, 'benim çocukluk evimdeki ilk doğum günü partim' gibi kişisel deneyimlere dayalı bellek türü hangisidir?

A)İşlemsel bellek

B)Anlamsal bellek

C)Duyusal bellek

D)Epizodik bellek

23. İntihar riski en yüksek olan bozukluklardan biri hangisidir?

A)Basit Fobi

B)Öğrenme güçlüğü

C)Majör Depresif Bozukluk

D)Uyku bozukluğu

24. Sol ve sağ beyin yarımkürelerini birbirine bağlayan sinir lifi demeti hangisidir?

A)Corpus callosum

B)Talamus

C)Bazal ganglionlar

D)Beyin sapı

25. Motor planlama ve istemli hareketlerin başlatılmasında görevli olan 'Broca alanı' beynin hangi yarım küresinde (sağ elini kullanan bireylerin %95'inde) baskındır?

A)Sağ Hemisfer

B)Sol Hemisfer

C)Korpus Kallosum

D)Serebral Korteks

26. Homeostatik süreçler, otonom sinir sistemi kontrolü ve endokrin sistemin regülasyonunda ana merkez neresidir?

A)Pons

B)Talamus

C)Hipotalamus

D)Beyin Sapı

27. Psikolojide 'doğa-çevre' tartışmasının güncel durumu nedir?

A)İkisinin etkileşimi (epigenetik) önemlidir

B)Sadece çevre önemlidir

C)Tartışma çözülmüştür

D)Sadece doğa önemlidir

28. Sternberg'in 'Üçlü Zeka Kuramı' hangi zeka türlerini kapsamaz?

A)Müzikal

B)Yaratıcı

C)Analitik

D)Pratik

29. Psikanalitik kuramın kurucusu kimdir ve neye vurgu yapar?

A)Rogers - Koşulsuz kabul

B)Skinner - Pekiştirme

C)Piaget - Bilişsel aşamalar

D)Freud - Bilinçdışı çatışmalar

30. Karanlık Üçlü'nün bileşenlerinden biri olan 'Psikopati'nin en ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A)Yüksek düzeyde empati eksikliği ve dürtüsellik

B)Sürekli başkalarından onay bekleme ihtiyacı

C)Sosyal statüye aşırı odaklanma

D)Mükemmeliyetçilik ve eleştiriye kapalılık

31. Atkinson ve Shiffrin'in Çoklu Depo Modeli'ne göre, bilginin uzun süreli belleğe aktarılmadan önce tutulduğu 'geçici' depo hangisidir?

A)Kısa süreli bellek

B)Duyusal bellek

C)İşlemsel bellek

D)Geri çağırma belleği

32. Reklamcılıkta 'nöro-etik' bağlamında, tüketicinin bilinçaltına doğrudan hitap eden ve iradesini kısıtlayan uygulamalara ne ad verilir?

A)Nöro-manipülasyon

B)Bilişsel çerçeveleme

C)Duygusal nöral eşleme

D)Algısal psikoloji

33. Hangi nörotransmiter uyku ve ruh hali düzenlemesinde temel rol oynar?

A)Glutamat

B)Endorfin

C)Serotonin

D)Asetilkolin

34. Papez devresinin ana bileşenlerinden biri olan ve duygusal bellek ile korku koşullanmasında kritik rol oynayan 'limbik sistem' yapısı hangisidir?

A)Amigdala

B)Talamus

C)Pons

D)Substantia Nigra

35. Berry’nin 'Kültürleşme Stratejileri' modeline göre, bireyin kendi kültürünü koruyup aynı zamanda baskın kültürle etkileşime girmesi hangi kavramla ifade edilir?

A)Marjinalleşme

B)Asimilasyon

C)Entegrasyon

D)Ayrışma

36. Edimsel koşullanmada 'olumsuz pekiştirme' nedir?

A)Hoşa gitmeyen bir durumun ortadan kaldırılması

B)Davranışı durdurmak

C)Ödül vermemek

D)Hoşa gitmeyen bir uyarıcı eklenmesi

37. Davranışçılık akımının temel felsefesi nedir?

A)İnsan doğuştan iyidir

B)Zeka genetiktir

C)Bilinçaltı her şeydir

D)Çevre ve pekiştirme öğrenmeyi belirler

38. Humanistik yaklaşımın temel savı aşağıdakilerden hangisidir?

A)İnsan davranışı çevre tarafından belirlenir.

B)Bilinçdışı süreçler davranışı yönlendirir.

C)İnsanlar kendini gerçekleştirmeye eğilimlidir.

D)Bütün davranışlar öğrenilmiştir.

39. Psikopatik kişilikte görülen 'yüzeyel cazibe' (superficial charm) kavramı neyi ifade eder?

A)Kişinin gerçekten çok sempatik ve nazik bir karakter olmasıdır.

B)Kişinin manipülasyon yapmak için yapay bir çekicilik maskesi takmasıdır.

C)Kişinin fiziksel güzelliğinin çok yüksek olmasıdır.

D)Kişinin sadece profesyonel hayatta başarılı olmasıdır.

40. Psikolojide 'İşlevselcilik' (fonksiyonalizm) akımı hangi temel soruya odaklanır?

A)Zihin nasıl yapılandırılmıştır?

B)Bilinçaltı nasıl çalışır?

C)Zihinsel süreçler çevreye uyum sağlamamıza nasıl yardımcı olur?

D)Davranışlar nasıl pekiştirilir?