12. Sınıf Biyoloji Bilgi Yarışması Soruları ve Cevapları

1

DNA replikasyonu sırasında görev alan enzimler ve işlevleri ile ilgili hangisi doğrudur?

▼

A

Helikaz, nükleotit dizisindeki hataları onararak mutasyonu engeller.

B

DNA ligaz, DNA parçacıkları arasındaki fosfodiester bağlarını kurar.

C

Primaz, DNA polimerazın sentez yapabilmesi için gerekli amino asit dizisini üretir.

D

DNA polimeraz, DNA zincirindeki hidrojen bağlarını kopararak zinciri açar.

2

Gen ifadesinin düzenlenmesi sürecinde operon sistemleri ile ilgili hangisi yanlıştır?

▼

A

Promotör bölge, yapısal genlerin protein sentezi için ihtiyaç duyduğu amino asitleri taşır.

B

Laktoz operonunda laktoz varlığında baskılayıcı protein operatörden ayrılır.

C

Regülatör gen, baskılayıcı (repressor) protein sentezinden sorumludur.

D

Operatör bölge, RNA polimerazın bağlanmasını engelleyebilen bir kontrol bölgesidir.

3

CRISPR-Cas9 teknolojisinin temel çalışma prensibi aşağıdakilerden hangisidir?

▼

A

Hücre çekirdeğine dışarıdan plazmit aktararak yeni bir tür oluşturmak.

B

Hücredeki tüm proteinlerin sentezini durdurarak genetik sessizlik oluşturmak.

C

DNA üzerindeki metil gruplarını temizleyerek genetik ifadeyi kalıcı olarak kapatmak.

D

RNA yönlendirmeli nükleaz aktivitesi ile hedeflenen DNA dizisini kesmek.

4

Biyoteknolojik yöntemlerle insülin hormonu üretimi sürecinde hangisi izlenen bir yoldur?

▼

A

İnsan pankreas hücrelerinden alınan tüm proteinlerin bakteriye aktarılması.

B

İnsülinin bakteriyel ribozomlarda sentezlenmesi yerine doğrudan ortamdan izole edilmesi.

C

Bakterilerin insülin üretmesi için radyasyon ile mutasyona uğratılması.

D

İnsülin geninin restriksiyon enzimi ile kesilerek bir vektöre aktarılması.

5

Kök hücre araştırmalarında 'totipotent' kök hücrelerin ayırt edici özelliği nedir?

▼

A

Sadece yetişkin bireylerde doku onarımı yapabilme özelliği.

B

Sadece embriyonik dokuları oluşturabilme kapasitesi.

C

Sadece sinir sistemi hücrelerine dönüşebilme yeteneği.

D

Hem embriyonik hem de ekstraembriyonik tüm dokuları oluşturabilme yeteneği.

6

Kanser biyolojisinde tümör baskılayıcı genlerin (örn. p53) temel işlevi nedir?

▼

A

Hücre döngüsünün kontrolsüz ilerlemesini durdurmak ve hasarlı DNA'yı onarmak.

B

Kanserli hücrelerin bağışıklık sisteminden kaçmasını sağlamak.

C

Hücrelerin mutasyon oranını artırarak evrimsel adaptasyonu kolaylaştırmak.

D

Hücrenin bölünme hızını artırarak doku onarımını hızlandırmak.

7

Doğal ve kazanılmış bağışıklık ile ilgili hangisi doğrudur?

▼

A

Doğal bağışıklıkta sadece antikorlar savunmada görev alır.

B

Kazanılmış bağışıklıkta T ve B lenfositleri aktif rol oynar.

C

Doğal bağışıklık antijene özgüdür ve hafıza hücreleri oluşturur.

D

Kazanılmış bağışıklık doğumla birlikte hazır olarak gelir.

8

Aşılar ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

▼

A

Hafıza hücrelerinin oluşumunu uyarır.

B

Patojenin zayıflatılmış veya ölü formlarını içerir.

C

Hastalığı tedavi etmek için kullanılan antikor serumlarıdır.

D

Aktif bağışıklık sağlar.

9

Virüslerin pandemi oluşturma potansiyelini artıran temel biyolojik faktör nedir?

▼

A

Genetik materyallerinin hızlı mutasyon geçirme kapasitesi.

B

Hücre dışı ortamda kendi kendine çoğalabilmeleri.

C

Kendi metabolizmaları sayesinde antibiyotiklere direnç geliştirmeleri.

D

Sadece belirli bir konak türünü enfekte edebilmeleri.

10

Doğal seçilim kanıtlarından biri olan 'homolog organ' kavramı neyi açıklar?

▼

A

Türlerin hiçbir değişim geçirmeden günümüze ulaştığını.

B

Kullanılmayan organların zamanla tamamen yok olduğunu.

C

Farklı türlerin aynı çevreye benzer adaptasyonlar geliştirdiğini.

D

Farklı türlerin ortak bir atadan evrimleştiğini.

11

Homo sapiens türünün evrimsel süreçte diğer hominidlerden ayrılan temel özelliği nedir?

▼

A

Alet yapımını ilk defa keşfetmiş olmaları.

B

Gelişmiş bilişsel yetenekler ve sembolik düşünme kapasitesi.

C

Vücutlarının tamamen tüysüz olması.

D

Ateşi kontrol altına alan ilk tür olmaları.

12

Sinir sistemi hastalıkları ve tedavilerinde kullanılan yöntemlerle ilgili hangisi doğrudur?

▼

A

Nörodejeneratif hastalıklarda tedavi sadece sinir hücrelerinin yenilenmesiyle mümkündür.

B

Multipl skleroz sadece merkezi sinir sistemini değil, sadece kasları etkiler.

C

Parkinson hastalığında dopamin üreten hücrelerin kaybı söz konusudur.

D

Alzheimer hastalığı tamamen genetik bir mutasyon sonucu oluşur.

13

Diyabet ve tiroid hastalıklarının fizyolojik temeli ile ilgili hangisi doğrudur?

▼

A

Guatr, genellikle tiroid bezinin aşırı iyot alması sonucu oluşur.

B

Hipertiroidizm, metabolizma hızının normalden yüksek olmasıyla karakterizedir.

C

Tip 1 diyabet, insülin reseptörlerinin duyarsızlaşması sonucu oluşur.

D

Tip 2 diyabet, pankreastan insülin salgılanamaması durumudur.

14

Genetik danışmanlıkta izlenen temel süreç nedir?

▼

A

Aile ağacı analizi ve genetik testlerle risk analizi yapmak.

B

Bireyin genetik yapısını tamamen değiştirerek sağlıklı bir nesil oluşturmak.

C

Hastanın geçmişteki tüm hastalıklarını ilaçla tedavi etmek.

D

Bireylerin sadece dış görünüşüne bakılarak hastalık teşhisi koymak.

15

Ekosistem hizmetleri ve türlerin korunması ile ilgili hangisi en temel amaçtır?

▼

A

Biyoçeşitliliği sadece estetik değerleri için korumak.

B

Ekosistemin sağladığı temiz su, hava ve besin döngülerinin sürdürülebilirliğini sağlamak.

C

İnsan etkisini tamamen durdurarak ekosistemi başlangıçtaki haline döndürmek.

D

Sadece ekonomik değeri yüksek olan türleri korumak.

16

DNA replikasyonu sırasında DNA polimeraz enziminin birincil görevi aşağıdakilerden hangisidir?

▼

A

Nükleotitler arasında fosfodiester bağları kurarak yeni zinciri sentezlemek

B

Helikaz enziminin açtığı replikasyon çatalını stabilize etmek

C

Okazaki parçalarını birbirine bağlayarak kesintisiz bir zincir oluşturmak

D

DNA iplikçiklerini birbirinden ayırarak kalıp zinciri oluşturmak

17

Prokaryotlarda gen ifadesinin düzenlenmesi ile ilgili 'Operon modeli' için hangisi doğrudur?

▼

A

Gen ifadesi sadece transkripsiyon sonrası düzenlenir

B

Yapısal genler, her zaman aktif halde bulunan tek bir promotöre sahiptir

C

Operatör bölge, regülatör gen tarafından üretilen baskılayıcı proteine bağlanır

D

Promotör bölge, mRNA sentezinin durdurulduğu bölgedir

18

CRISPR-Cas9 teknolojisi kullanılarak hedeflenen genin susturulması işleminde, Cas9 proteininin spesifik bölgeye yönelmesini sağlayan yapı nedir?

▼

A

Rehber RNA (gRNA)

B

Transfer RNA

C

DNA ligaz enzimi

D

Ribozomal RNA

19

Biyoteknolojik yöntemlerle üretilen rekombinant insülinin, geleneksel hayvansal kaynaklı insüline göre tercih edilme nedeni nedir?

▼

A

Daha yüksek moleküler ağırlığa sahip olması

B

Doğrudan hücre çekirdeği içine enjekte edilebilmesi

C

Sadece oral yolla alınabilen bir yapıda olması

D

İnsan vücudunda alerjik reaksiyon riskinin daha düşük olması

20

Kök hücrelerin 'potensi' kavramı düşünüldüğünde, embriyonik kök hücrelerin en önemli özelliği nedir?

▼

A

Genetik olarak değişime uğramadan sadece bölünerek çoğalmaları

B

Sadece bağ dokusu hücrelerine dönüşebilmeleri

C

Pluripotent özellik göstererek vücuttaki hemen hemen her hücre tipine farklılaşabilmeleri

D

Yetişkin bireylerde sadece kemik iliğinde bulunmaları

21

Kanser biyolojisinde tümör baskılayıcı genlerin (örneğin p53) fonksiyonunu yitirmesinin temel sonucu nedir?

▼

A

Hücre bölünme hızının yavaşlaması

B

Hücrenin apoptoz (programlanmış hücre ölümü) sürecine girmesi

C

DNA tamir mekanizmalarının aşırı aktif hale gelmesi

D

Hücre döngüsünün kontrolsüz bir şekilde devam etmesi

22

Doğal bağışıklık sistemi ile kazanılmış bağışıklık sistemi arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

▼

A

Doğal bağışıklık sadece virüslere karşı etkilidir

B

Kazanılmış bağışıklıkta antijen hafızası oluşur

C

Doğal bağışıklık özgül (spesifik) savunma yapar

D

Kazanılmış bağışıklık sadece fiziksel engelleri içerir

23

Aşıların bağışıklık sisteminde oluşturduğu temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

▼

A

Patojenin zayıflatılmış formuna karşı hafıza hücrelerinin (B ve T lenfosit) oluşumunu sağlamak

B

Vücudun pH değerini düşürerek mikroorganizmaların yaşamasını engellemek

C

Vücuda hazır antikor vererek patojeni doğrudan yok etmek

D

Hücrelerin mutasyon oranını artırarak direnç geliştirmek

24

Pandemik bir virüsün (örneğin SARS-CoV-2) hızla yayılmasında etkili olan temel biyolojik faktör nedir?

▼

A

Virüsün sadece bakteri hücrelerini enfekte edebilmesi

B

Virüsün klorofil pigmenti taşıyarak fotosentez yapması

C

Virüsün konak hücreye girmek için kullandığı reseptörlerin yaygınlığı

D

Virüsün kendi metabolizması için gerekli enzimleri üretmesi

25

Doğal seçilim sonucunda bir popülasyonda gerçekleşen değişim için hangisi doğrudur?

▼

A

Tüm bireyler aynı anda aynı mutasyonu geçirir

B

Popülasyondaki genetik çeşitlilik zamanla yok olur

C

Çevreye uyum sağlayan genetik varyasyonlara sahip bireylerin hayatta kalma şansı artar

D

Birey kendi yaşamı süresince genetik yapısını uyarlar

26

İnsan evrimi sürecinde 'Homo sapiens' türünü diğer hominidlerden ayıran en belirgin kültürel ve biyolojik özellik nedir?

▼

A

Alet yapımı, sembolik düşünme ve gelişmiş dil yeteneği

B

Sadece dört ayak üzerinde hareket etmeleri

C

Vücut kıllarının diğer primatlara göre daha yoğun olması

D

Sadece tropikal bölgelerde yaşama zorunluluğu

27

Alzheimer hastalığının temel biyolojik mekanizması ile ilgili olarak hangisi söylenebilir?

▼

A

Miyelin kılıfın tamamen virüsler tarafından parçalanması

B

Sinir hücrelerinde protein birikimlerinin (plakların) oluşması

C

Nörotransmitter üretimi değil, kan basıncının düzensizliği

D

Sadece çevresel faktörlerin etkisiyle oluşması

28

Diyabet (şeker hastalığı) ile ilgili olarak, Tip 1 diyabetin temel nedeni nedir?

▼

A

Karaciğerin aşırı miktarda glikojen sentezlemesi

B

İnsülin reseptörlerinin dokularda duyarsız hale gelmesi

C

Pankreasın insülin üreten beta hücrelerinin otoimmün yıkımı

D

Vücudun aşırı miktarda glukagon üretmesi

29

Genetik danışmanlık hizmetlerinin temel amacı nedir?

▼

A

Kalıtsal hastalık riski taşıyan aileleri bilgilendirmek ve rehberlik etmek

B

Bireylere sadece estetik cerrahi önerilerinde bulunmak

C

Kişinin beslenme alışkanlıklarını tamamen yasaklamak

D

Tüm bebeklerin genetiğini doğumdan önce değiştirmek

30

Ekosistem hizmetleri içerisinde 'destekleyici hizmetler' kategorisine giren süreç aşağıdakilerden hangisidir?

▼

A

Besin döngüleri ve toprak oluşumu

B

Kültürel miras ve turizm faaliyetleri

C

İnsanlar için içme suyu temini

D

Tıbbi bitkilerin hammadde olarak kullanımı

31

Ökaryotik bir hücrede transkripsiyon süreci sırasında RNA polimeraz enzimi nereye bağlanır?

▼

A

İntron bölgesi

B

Ekzon bölgesi

C

Promotör bölge

D

Terminatör bölge

32

DNA replikasyonunda 'kesintisiz' sentezlenen ipliğe ne ad verilir?

▼

A

Replikasyon çatalı

B

Öncü iplik

C

Okazaki parçacığı

D

Gecikmeli iplik

33

Protein sentezinde durdurma (stop) kodonlarını tanıyan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

▼

A

rRNA

B

DNA polimeraz

C

Serbest salıverme faktörleri

D

tRNA

34

Gen ifadesinin düzenlenmesinde operon modelinde baskılayıcı (represör) protein nereye bağlanır?

▼

A

Yapısal genler

B

Regülatör gen

C

Promotör

D

Operatör

35

DNA'nın kendini eşlemesi sırasında oluşan hataları onaran temel enzim aşağıdakilerden hangisidir?

▼

A

DNA ligaz

B

DNA polimeraz

C

RNA primaz

D

Helikaz

36

Ökaryotlarda mRNA'nın çekirdekten sitoplazmaya geçmeden önce işlenmesi sırasında hangisi gerçekleşmez?

▼

A

İntronların çıkarılması

B

DNA'nın tekrar kopyalanması

C

5' ucuna başlık eklenmesi

D

3' ucuna poli-A kuyruğu eklenmesi

37

Bir DNA molekülünde adenin bazının timine oranı 1 ise bu molekül için hangisi kesinlikle doğrudur?

▼

A

Tek zincirlidir

B

Mutasyona uğramıştır

C

RNA'dır

D

Çift zincirlidir

38

Hücrede protein sentezinin gerçekleştiği organel aşağıdakilerden hangisidir?

▼

A

Mitokondri

B

Ribozom

C

Golgi

D

Lizozom

39

DNA molekülünün iki zinciri arasındaki bağ türü hangisidir?

▼

A

Peptit bağı

B

Ester bağı

C

Glikozit bağı

D

Hidrojen bağı

40

Genetik kodun evrenselliği ne anlama gelir?

▼

A

Tüm canlılarda aynı kodonların aynı amino asidi şifrelemesi

B

DNA'nın sadece ökaryotlarda bulunması

C

Tüm canlılarda DNA'nın çekirdekte olması

D

Tüm canlıların aynı sayıda kromozoma sahip olması

12. Sınıf Biyoloji Bilgi Yarışması Soruları ve Cevapları

Bu Soruları Yarışma Olarak Oyna!