Üniversite Astronomi Bilgi Yarışması Soruları ve Cevapları

1

Anakol (main sequence) üzerinde bulunan yıldızların enerji üretim mekanizması genel olarak nedir?

▼

A

CNO döngüsü ve proton-proton zinciri ile hidrojen füzyonu

B

Helyumun karbona dönüşmesi (üçlü alfa süreci)

C

Kütleçekimsel büzülme ile açığa çıkan potansiyel enerji

D

Elektron dejenerasyon basıncı kaynaklı termal enerji

2

Güneş benzeri kütleye sahip yıldızların, helyum yakmaya başladıktan sonra HR diyagramında hareket ettikleri yatay bölgeye ne ad verilir?

▼

A

Yatay Kol (Horizontal Branch)

B

Devler Kolu (Giant Branch)

C

Kararsızlık Şeridi (Instability Strip)

D

Asimptotik Dev Kolu (AGB)

3

Güneş'in 11 yıllık döngüsünün temel kaynağı olarak kabul edilen, diferansiyel rotasyon ve konveksiyonun etkileşimiyle oluşan mekanizma hangisidir?

▼

A

Dinamolu (Dynamo) süreç

B

Kuantum tünelleme

C

Radyatif zon sızıntısı

D

Plazma osilasyon modülasyonu

4

Bir yıldızın Hertzsprung-Russell diyagramındaki konumu, temel olarak hangi iki fiziksel parametreye bağlıdır?

▼

A

Yıldızın yüzey sıcaklığı ve ışıma gücü (luminosity)

B

Yıldızın toplam kütlesi ve kimyasal bileşimi

C

Yıldızın yaşı ve merkezindeki füzyon hızı

D

Yıldızın yarıçapı ve galaktik dönme hızı

5

Evrenin 'düz' (flat) olduğu varsayımı, hangi kozmolojik gözlemle büyük oranda desteklenmektedir?

▼

A

Galaksilerin birbirlerinden uzaklaşma hızı

B

Karanlık madde halelerinin yoğunluğu

C

Kozmik Mikrodalga Arka Plan (CMB) ışınımının anizotropi spektrumu

D

Nötrino salınımı deneyleri

6

Anakol yıldızlarının 'dönüş noktası' (turn-off point) bir yıldız kümesi için neyi ifade eder?

▼

A

Kümenin yaşını belirleyen, anakoldan ayrılan en parlak yıldızlar

B

Kümenin merkezindeki karadeliklerin kütle çekim etkisi

C

Kümenin toplam metal içeriğinin (metallicity) ölçümü

D

Kümenin galaksi etrafındaki yörüngesinin en uzak noktası

7

Asimptotik Dev Kolu (AGB) yıldızlarının iç yapısı nasıldır?

▼

A

Dejenere karbon-oksijen çekirdek etrafında helyum ve hidrojen yakan kabuklar

B

Tamamen hidrojen yakan bir çekirdek ve geniş bir atmosfer

C

Merkezde demir füzyonu yapan nötronize olmuş bir çekirdek

D

Sadece helyum füzyonu ile enerji üreten küçük ve yoğun bir çekirdek

8

Güneş rüzgarı plazmasının manyetik alan çizgileri boyunca kutup bölgelerine huni gibi aktığı bölgeye ne denir?

▼

A

Kutup hunisi (Polar cusp)

B

Manyetik kuyruk (Magnetotail)

C

Plazma tabakası

D

Radyasyon kuşağı

9

Manyetik fırtınaların şiddetini ölçmek için kullanılan ve ekvatoral halka akımındaki değişimleri temsil eden endeks hangisidir?

▼

A

Kp Endeksi

B

Dst Endeksi

C

F10.7 Akı Endeksi

D

AE Endeksi

10

Evrenin geleceğine dair 'Big Crunch' (Büyük Çöküş) senaryosunun gerçekleşmesi için evrendeki toplam madde yoğunluğunun hangi değeri aşması gerekir?

▼

A

Kritik yoğunluk değerinin (Omega > 1)

B

Sıfır noktası enerjisinin

C

Karanlık enerji yoğunluğunun

D

Planck yoğunluğunun

11

Güneş rüzgarının hızının ani bir şekilde arttığı ve manyetik alanın kutuplanmasının değiştiği güneş rüzgarı akımları nasıl tanımlanır?

▼

A

Coronal Hole High-Speed Streams

B

Magnetosferik plazma akışı

C

Fotoküre patlamaları

D

İyonosferik yansıma dalgaları

12

Evrenin gelecekteki olası sonlarından biri olan 'Büyük Yırtılma' (Big Rip), hangi parametrenin -1'den küçük olması durumunda gerçekleşir?

▼

A

Kozmik mikrodalga arka plan ışınımı

B

Hubble sabiti

C

Karanlık enerji durum denklemi parametresi (w)

D

Kritik yoğunluk oranı (Omega)

13

Chandrasekhar limiti nedir ve hangi gök cismi için geçerlidir?

▼

A

Beyaz cücelerin sahip olabileceği maksimum kütle sınırı (yaklaşık 1.4 Güneş kütlesi)

B

Nötron yıldızlarının karadeliğe dönüşmeden önceki kütle sınırı

C

Bir yıldızın anakolda kalma süresinin kütleye bağlı üst sınırı

D

Yıldızlararası bulutların çökmesi için gereken minimum kütle

14

MOND (Modifiye Newton Dinamiği) teorisinin, karanlık maddeye alternatif olarak sunduğu temel iddia nedir?

▼

A

Çok düşük ivmeli sistemlerde kütleçekim yasalarının değişmesi

B

Karanlık maddenin aslında kara deliklerden oluşması

C

Evrenin genişlemesinin bir illüzyon olması

D

Karanlık enerjinin bir negatif basınç alanı olması

15

Evrenin genişleme hızının zamanla artmasını sağlayan 'Karanlık Enerji'nin, standart kozmolojik modeldeki (ΛCDM) matematiksel karşılığı nedir?

▼

A

Radyasyon yoğunluğu

B

Kozmolojik sabit (Lambda)

C

Karanlık madde yoğunluğu

D

Curvature (Eğrilik) parametresi

16

Sefe Değişenleri (Cepheid variables) HR diyagramındaki hangi özel bölgede yer alırlar?

▼

A

Kararsızlık Şeridi (Instability Strip)

B

Anakolun üst kısmı

C

Beyaz cüce dizisi

D

Yatay kolun en soğuk noktası

17

HR diyagramında 'Spektral Sınıf' ile 'Yüzey Sıcaklığı' arasındaki ilişki dikkate alındığında, en sıcak yıldızlar hangi harf sınıfındadır?

▼

A

M sınıfı

B

G sınıfı

C

O sınıfı

D

K sınıfı

18

Evrenin genişlemesini gözlemlemek için kullanılan 'Standart Mumlar' olarak bilinen Tip Ia süpernovaların temel özelliği nedir?

▼

A

Her zaman aynı merkezkaç kuvvetine sahip olmaları

B

Çandrasekhar limitini aşan beyaz cücelerin patlamasıyla sabit bir mutlak parlaklık üretmeleri

C

Sadece çok genç galaksilerde bulunmaları

D

Işık hızının mesafeye göre değiştiğini kanıtlamaları

19

Güneş rüzgarındaki donmuş manyetik alan kavramını tanımlayan ve plazmanın iletkenliğini ifade eden fiziksel prensip nedir?

▼

A

Lenz Yasası

B

Faraday İndüksiyonu

C

Alfvén'in Dondurulmuş Akı Teoremi

D

Bernoulli Prensibi

20

Karanlık maddenin evrendeki dağılımını haritalamak için kullanılan en etkili gözlemsel yöntem hangisidir?

▼

A

Kütleçekimsel merceklenme (Gravitational lensing)

B

X-ışını spektroskopisi

C

Radyo dalgası interferometrisi

D

Doppler kayması analizi

21

Aksiyonlar (Axions), karanlık madde adayı olarak hangi temel fizik problemini çözmek için başlangıçta önerilmiştir?

▼

A

CP simetrisinin güçlü etkileşimlerde korunumu (Strong CP problem)

B

Kuantum kütleçekimi

C

Parçacıkların kütlesiz olması

D

Elektronların spin değerleri

22

Yıldız evriminde 'Hayashi Çizgisi' neyi ifade eder?

▼

A

Yıldızın hidrostatik dengeye ulaşmadan önceki evrimsel izi

B

Süpernova patlaması sonrası oluşan şok dalgası sınırı

C

Kırmızı devlerin maksimum ışıma gücüne ulaştığı sınır

D

Bir yıldızın anakola giriş yaparken geçtiği kararsızlık bölgesi

23

Karanlık enerjinin evrendeki enerji yoğunluğu, evren genişledikçe nasıl değişir?

▼

A

Hacimle ters orantılı olarak artar

B

Evren genişlese de sabit kalır (vakum enerjisi varsayımı)

C

Madde yoğunluğu ile birlikte azalır

D

Kütleçekim etkisiyle karesel olarak düşer

24

Bir yıldızın evrimi sırasında anakoldan ayrılıp 'Kırmızı Dev' koluna geçiş yapmasının temel fiziksel nedeni nedir?

▼

A

Merkezindeki hidrojenin tükenmesi ve çekirdeğin büzülerek ısınması

B

Yıldızın kütlesinin dış katmanlardan hızla uzaya saçılması

C

Merkezindeki helyumun tamamen karbona dönüşmesi

D

Yıldızın manyetik alanının aniden çökmesi

25

Galaktik dönme eğrilerindeki anomaliyi açıklamak için öne sürülen 'Karanlık Madde' hipotezinde, parçacıkların baryonik maddeyle etkileşimi hangi kuvvetle sınırlıdır?

▼

A

Sadece kütleçekimi ve zayıf nükleer kuvvet

B

Elektromanyetik ve güçlü nükleer kuvvet

C

Sadece elektromanyetik kuvvet

D

Dört temel kuvvetin tamamı

26

Güneş rüzgarının süpersonik hıza ulaştığı ve güneş koronasından dışa doğru genişlediği bölgeye ne ad verilir?

▼

A

Parker Sınırı

B

Kritik Nokta

C

Alfvén Yüzeyi

D

Heliosferik Akım Sayfası

27

Dünya'nın manyetik alanının güneş rüzgarı tarafından arkaya doğru sürüklenerek oluşturduğu uzatılmış yapıya ne ad verilir?

▼

A

Bow Shock

B

Magnetosheath

C

Plazmapause

D

Manyetik Kuyruk (Magnetotail)

28

Beyaz cücelerin HR diyagramındaki konumu ve onları destekleyen fiziksel basınç türü hangisidir?

▼

A

Diyagramın sol alt köşesi; elektron dejenerasyon basıncı

B

Diyagramın sağ üst köşesi; radyasyon basıncı

C

Diyagramın merkez hattı; termal gaz basıncı

D

Diyagramın en üstü; nötron dejenerasyon basıncı

29

Yıldızların kütle-ışıma gücü (Mass-Luminosity) ilişkisi anakol yıldızları için nasıl formüle edilir?

▼

A

L ∝ M^3.5

B

L ∝ M^2

C

L ∝ M^-1

D

L ∝ M^0.5

30

Güneş koronal kütle atımlarının (CME) Dünya'ya ulaştığında oluşturduğu şok dalgasının arkasındaki bölgeye ne denir?

▼

A

Magnetosheath

B

Plazmasfer

C

Kuyruk akımı (Tail current)

D

Sheath bölgesi

31

Güneş'in atmosferinde sıcaklığın fotoküreden korona yönüne doğru aniden artmasına neden olan temel olgu hangisidir?

▼

A

Nötrino salınımı

B

Nanoflare (mikro-flaş) ısınması

C

Kütleçekimsel çökme

D

Yüzey yerçekimi dalgaları

32

Karanlık madde adaylarından biri olan WIMP'lerin (Zayıf Etkileşimli Büyük Kütleli Parçacıklar) termal üretimi hangi mekanizma ile açıklanır?

▼

A

Freeze-out (donma) mekanizması

B

Hawking radyasyonu

C

Kuantum tünelleme

D

Baryogenez

33

Güneş flaşlarından yayılan X-ışınlarının iyonosfer üzerindeki ani etkisi sonucu gerçekleşen olay nedir?

▼

A

Auroral alt fırtına

B

Van Allen kuşaklarının genişlemesi

C

Ani İyonosferik Bozulma (SID)

D

Termosferik çöküş

34

Güneş flaşları (flares) sırasında salınan yüksek enerjili parçacıkların ivmelenmesinde temel mekanizma olarak kabul edilen süreç hangisidir?

▼

A

Termal füzyon dengesizliği

B

Manyetik yeniden bağlanma (magnetic reconnection)

C

Radyatif soğuma mekanizması

D

Konvektif türbülans baskısı

35

Evrenin genişleme hızını tanımlayan Hubble parametresi (H), zamanın bir fonksiyonu olarak hangi birimle ifade edilir?

▼

A

km/s/Mpc

B

Mpc/s

C

kg/m³

D

Joule/m³

36

Dünya'nın manyetosferinde, güneş rüzgarının dinamik basıncı ile yerin manyetik alanının dengelendiği dış sınıra ne ad verilir?

▼

A

Plazmapoz

B

Kuyruk lobu

C

Manyetopoz

D

Bow Shock

Üniversite Astronomi Bilgi Yarışması Soruları ve Cevapları

Bu Soruları Yarışma Olarak Oyna!