Üniversite Coğrafya Bilgi Yarışması Soruları ve Cevapları

1. İklim değişikliği ile mücadelede en etkili yöntemler arasında hangisi bulunur?

A)Fosil yakıt kullanımı

B)Yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş

C)Tarım alanlarının genişletilmesi

D)Sanayi üretiminin artırılması

2. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile uzaktan algılama arasındaki temel fark nedir?

A)CBS, veri toplarken uzaktan algılama veri analizine odaklanır.

B)Uzaktan algılama, veri toplarken CBS veri depolama işlemlerini içerir.

C)CBS, haritalama yaparken uzaktan algılama yalnızca görüntüleme sunar.

D)Uzaktan algılama, CBS tarafından sağlanan verilerin analizini yapar.

3. CBS'de sayısal yükselti modeli (DEM) üzerinden eğim (slope) hesaplanırken temel alınan matematiksel yapı nedir?

A)Korelasyon analizi

B)Komşu hücreler arasındaki yükseklik değişimi

C)Pikselin spektral değeri

D)Güneş açısı

4. Hangi su kalitesi parametresi, bir su kütlesindeki organik maddelerin ayrışması için mikroorganizmaların ihtiyaç duyduğu oksijen miktarını ifade eder?

A)Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ)

B)Çözünmüş Oksijen (ÇO)

C)Bulanıklık indeksi

D)İletkenlik değeri

5. Küresel su krizine çözüm olarak önerilen 'Mavi Ekonomi' yaklaşımının temel amacı nedir?

A)Sadece deniz kaynaklarının ekonomik verimliliğini artırmak

B)Su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ile ekonomik büyümeyi dengelemek

C)Yer altı sularının özelleştirilmesini teşvik etmek

D)Buzul sularının taşınmasıyla yeni ticaret yolları açmak

6. Akviferlerin aşırı kullanımı sonucu yer altı su seviyesinin düşmesiyle meydana gelen ve yüzeyin çökmesine neden olan olguya ne ad verilir?

A)Erozyon

B)Subsidence (Zemin çökmesi)

C)Tuzlanma (Salinizasyon)

D)İntrüzyon

7. CBS'de farklı katmanların (örneğin toprak tipi, eğim, arazi kullanımı) birleştirilerek uygunluk analizi yapılmasına ne ad verilir?

A)Network Analizi

B)Çok Kriterli Karar Analizi (MCDA)

C)Geostatistiksel analiz

D)Dinamik modelleme

8. Aşağıdaki projeksiyon sistemlerinden hangisi, harita üzerindeki açıları koruyarak yerel şekilleri bozmadığı için navigasyon ve havacılıkta tercih edilir?

A)Mercator Projeksiyonu

B)Albers Eş Alanlı Projeksiyonu

C)Lambert Konik Projeksiyonu

D)Mollweide Projeksiyonu

9. Sanal su (virtual water) kavramı bağlamında, bir ürünün üretim sürecinde kullanılan toplam su miktarına ne denir?

A)Su ayak izi

B)Mavi su tüketimi

C)Gri su kapasitesi

D)Hidrolojik döngü payı

10. Beşeri coğrafyada 'demografik geçiş modeli'nin dördüncü aşamasında aşağıdakilerden hangisi gözlemlenir?

A)Yüksek doğum ve yüksek ölüm oranları

B)Hızlı nüfus artışı

C)Düşük doğum ve düşük ölüm oranları

D)Nüfusun hızla azalması

11. CBS'de vektörel veri modelinde, bir alanı temsil eden kapalı poligonun topolojik olarak komşu alanlarla çakışmasını engellemek için kullanılan kavram hangisidir?

A)Planar Topology

B)Raster Resampling

C)Georeferencing

D)Vectorization

12. Aşağıdaki kayaç türlerinden hangisi, yüksek basınç ve sıcaklık altında kristalleşerek fiziksel ve kimyasal değişime uğramış 'başkalaşım' (metamorfik) kayaçlara örnektir?

A)Bazalt

B)Gnays

C)Kumtaşı

D)Obsidyen

13. Kıyı bölgelerindeki aşırı yer altı suyu çekiminin, deniz suyunun tatlı su akiferlerine sızmasına neden olması sürecine ne denir?

A)Deniz suyu intrüzyonu

B)Ötrofikasyon

C)Sedimantasyon

D)Termohalin dolaşım

14. CBS'de bir noktanın yeryüzündeki koordinatlarını belirlemek için kullanılan temel teknoloji hangisidir?

A)GNSS (Küresel Konumlama Sistemleri)

B)Lidar

C)Radar

D)Spektrometre

15. Uzaktan algılamada, sensörün aynı noktayı tekrar görüntüleme süresine ne ad verilir?

A)Spektral Çözünürlük

B)Temporal Çözünürlük

C)Radyometrik Çözünürlük

D)Mekansal Çözünürlük

16. Hoyt'un 'Sektör Modeli'ne göre, şehrin büyümesi temel olarak hangi faktör tarafından şekillendirilir?

A)Ulaşım hatları ve arazi kullanımı

B)Etnik grupların yerleşimi

C)Kamu binalarının konumu

D)Nüfusun eğitim düzeyi

17. Kültürel peyzaj analizi yapan bir coğrafyacı, aşağıdakilerden hangisine odaklanmaz?

A)İnsan yapımı mimari eserler

B)Arazi kullanım biçimleri

C)Dini ve etnik dağılış

D)Kayaçların mineral yapısı

18. Beseri coğrafyada 'mekansal etkileşim' modellerine göre iki yerleşim yeri arasındaki göç veya ticaret hacmi, aşağıdakilerden hangisiyle doğru orantılıdır?

A)Aradaki uzaklığın karesiyle

B)Nüfus büyüklükleri çarpımıyla

C)Yüz ölçümü farkıyla

D)İklim benzerliğiyle

19. Kültürel coğrafyada, bir kültürün merkezinden çevresine doğru yayılması sürecine ne ad verilir?

A)Kültürel asimilasyon

B)Kültürel difüzyon

C)Kültürel relik

D)Kültürel peyzaj

20. Doğal afetlerin etkilerini azaltmak için hangi yaklaşım en etkilidir?

A)Yalnızca acil müdahale

B)Önleyici stratejiler geliştirmek

C)Uzaktan algılama kullanmamak

D)Doğal afetlerin sık yaşandığı yerlerde yerleşimi artırmak

21. Walter Christaller'in Merkez Yerler Kuramı'na göre, bir yerleşmenin sunduğu hizmetlerin kapsadığı en geniş alan hangisidir?

A)Etki alanı (menzil)

B)Eşik nüfus

C)Hiyerarşik kademe

D)Kentleşme oranı

22. Aşağıdakilerden hangisi küresel ısınmanın fiziksel coğrafya üzerindeki doğrudan etkilerinden biri değildir?

A)Deniz seviyesinde yükselme

B)Buzulların erimesi

C)Tektonik depremlerin artması

D)Ekstrem hava olaylarının sıklaşması

23. CBS analizlerinde, belirli bir noktanın etrafındaki belirli bir mesafeyi kapsayan bölgeyi oluşturma işlemine ne ad verilir?

A)Overlay (Çakıştırma)

B)Reclassify (Yeniden Sınıflandırma)

C)Buffer (Tampon Bölge)

D)Interpolation (Enterpolasyon)

24. Gelişmekte olan ülkelerde şehirlerin plansız büyümesi ve kırdan kente göçün yarattığı 'sahte kentleşme' (pseudo-urbanization) kavramını ilk tanımlayan coğrafyacı kimdir?

A)T.G. McGee

B)Louis Wirth

C)Ernest Burgess

D)Patrick Geddes

25. Hangi CBS uygulaması, çevresel etki değerlendirmesi için kritik öneme sahiptir?

A)Veri toplama

B)Modelleme ve simülasyon

C)Veri analizi

D)Haritalama ve görselleştirme

26. Atmosferik su buharının yoğunlaşarak yeryüzüne düşmeden önce yeryüzü şekilleri tarafından tutulmasıyla oluşan su kaynağına ne denir?

A)Artezyen kaynağı

B)Yamaç (orografik) yağışları

C)Okült (gizli) yağış

D)Freatik su

27. Uzaktan algılamada bir sensörün ayırt edebileceği en küçük radyometrik değişim miktarı ile ilgili çözünürlük hangisidir?

A)Spektral Çözünürlük

B)Mekansal Çözünürlük

C)Temporal Çözünürlük

D)Radyometrik Çözünürlük

28. CBS'de 'katmanlı veri' terimi neyi ifade eder?

A)Aynı türden verilerin farklı formlarda sunulması

B)Farklı veri türlerinin tek bir harita üzerinde birleştirilmesi

C)Bir veri setinin zaman içinde değişiklik göstermesi

D)Verilerin sürekli güncellenmesi

29. Hidrolojik döngüde, bitkilerin terleme yoluyla atmosfere su vermesi ve topraktan buharlaşmanın toplamına ne ad verilir?

A)İnfiltrasyon

B)Perkolasyon

C)Yüzey akışı

D)Evapotranspirasyon

30. Aşağıdaki göllerden hangisi, yanlış sulama politikaları ve nehir sularının aşırı kullanımı sonucu neredeyse tamamen kurumuş olan 'hidrolojik felaket' örneğidir?

A)Baykal Gölü

B)Aral Gölü

C)Victoria Gölü

D)Titicaca Gölü

31. Doğal afet yönetiminde öncelikli hedef nedir?

A)Zararları en aza indirmek

B)Afet sonrası müdahale sürelerini kısaltmak

C)Toplum bilincini artırmak

D)Afet sıklığını azaltmak

32. Bir bölgedeki su stresini ölçmek için kullanılan 'Falkenmark Göstergesi' temel olarak neyi baz alır?

A)Yıllık yağış miktarını

B)Kişi başına düşen yıllık yenilenebilir su miktarını

C)Sanayi sektörünün su tüketim oranını

D)Barajlardaki doluluk oranını

33. Küresel şehirler (Global Cities) kavramını ortaya atan ve bu şehirleri dünya ekonomisinin 'komuta merkezleri' olarak tanımlayan sosyal bilimci kimdir?

A)David Harvey

B)Saskia Sassen

C)Manuel Castells

D)Henri Lefebvre

34. Kentleşme teorilerinde, şehirlerin merkezden dışa doğru dairesel bölgeler halinde genişlediğini savunan model aşağıdakilerden hangisidir?

A)Çok merkezli kent modeli

B)Sektör modeli

C)Eşmerkezli kuşaklar modeli

D)Merkez-çevre modeli

35. Bir raster veri setinde her bir pikselin temsil ettiği gerçek dünya alanının boyutuna ne denir?

A)Piksel derinliği

B)Veri sıkıştırma oranı

C)Mekansal çözünürlük

D)Spektral bant sayısı

36. Sürdürülebilir kalkınma, aşağıdaki hangi unsurları içerir?

A)Ekonomik, sosyal ve çevresel sürdürülebilirlik

B)Sadece ekonomik sürdürülebilirlik

C)Sosyal adalet ve çevresel koruma

D)Çevresel koruma ve teknoloji geliştirme

37. Şehirlerde sürdürülebilir ulaşım sistemlerinin en önemli avantajlarından biri nedir?

A)Araç trafiğinin artırılması

B)Karbon salınımının azaltılması

C)Maliyetlerin yükseltilmesi

D)Yürünebilir alanların azaltılması

38. CBS'de iki farklı katman üzerindeki verilerin örtüştürülerek yeni bir veri seti oluşturulması işlemine ne ad verilir?

A)Buffer (Tampon)

B)Overlay (Çakıştırma)

C)Interpolation (Enterpolasyon)

D)Georeferencing (Coğrafi referanslama)

39. Dünya üzerindeki biyomların dağılışında temel belirleyici olan iklimsel faktörler aşağıdakilerden hangisidir?

A)Sıcaklık ve yağış

B)Toprak verimliliği ve yükselti

C)Nüfus yoğunluğu ve sanayi

D)Jeolojik yapı ve rüzgar

40. Coğrafi Bilgi Sistemleri'nde (CBS) gerçek dünya verilerinin katmanlar halinde analiz edildiği, noktalar, çizgiler ve alanlardan oluşan veri modeli aşağıdakilerden hangisidir?

A)Raster veri modeli

B)Vektör veri modeli

C)Metadata modeli

D)İstatistiksel model