Üniversite Türkçe Bilgi Yarışması Soruları ve Cevapları

1

Orhun Yazıtları'nda kullanılan 'Runik' karakterli alfabenin bilim dünyasındaki teknik adı nedir?

▼

A

Göktürk Alfabesi

B

Uygur Alfabesi

C

Sogd Alfabesi

D

Brahmi Alfabesi

2

Karahanlılar döneminde yazılan ve Türkçenin ilk sözlüğü olma özelliğini taşıyan eser hangisidir?

▼

A

Kutadgu Bilig

B

Divânu Lugâti't-Türk

C

Divân-ı Hikmet

D

Atabetü'l-Hakayık

3

Eski Anadolu Türkçesi döneminin başlangıcı genel olarak hangi yüzyıl kabul edilir?

▼

A

17. yüzyıl

B

11. yüzyıl

C

15. yüzyıl

D

13. yüzyıl

4

Aşağıdaki eserlerden hangisi 'Çağatay Türkçesi'nin en önemli temsilcisi kabul edilen Ali Şir Nevai'ye aittir?

▼

A

Yadigar

B

İbadetname

C

Şecere-i Türk

D

Muhakemetü'l-Lugateyn

5

Osmanlı Türkçesi döneminde devletin resmi yazışmalarında kullanılan süslü ve ağdalı dile ne ad verilir?

▼

A

Mahalli üslup

B

Münşeat

C

Türki-i Basit

D

İnşa

6

19. yüzyılda 'dilde sadeleşme' fikrini ilk kez sistematik olarak savunan ve 'Lisan' adlı makaleyi yazan isim kimdir?

▼

A

Ziya Gökalp

B

Şinasi

C

Namık Kemal

D

Ömer Seyfettin

7

Türk Dil Kurumu hangi yıl, hangi isimle kurulmuştur?

▼

A

1934 - Türk Dilini Geliştirme Kurumu

B

1930 - Türk Dili Araştırma Derneği

C

1928 - Türk Dilini İslah Heyeti

D

1932 - Türk Dili Tetkik Cemiyeti

8

Yeni Lisan hareketinin temel ilkesi olan 'yazı dili ile konuşma dili arasındaki farkı kaldırma' fikri hangi dergide savunulmuştur?

▼

A

Tercüman-ı Ahval

B

Genç Kalemler

C

İkdam

D

Servet-i Fünun

9

Türkçede 'göz' kelimesinin kökeni ve tarihsel süreçteki ses değişimi hangi dil bilgisi dalının inceleme alanına girer?

▼

A

Sentaks

B

Morfoloji

C

Semantik

D

Etimoloji

10

Türkçenin 'Altay Dilleri' teorisine göre hangi dil grubuyla akraba olduğu savunulur?

▼

A

Sami dilleri

B

Moğolca, Mançu-Tunguzca, Korece, Japonca

C

Ural dilleri

D

Hint-Avrupa dilleri

11

Hangisi Türkçenin tarihsel dönemlerinden biri değildir?

▼

A

Eski Türkçe

B

Kuzey Türkçesi

C

Batı Türkçesi

D

Orta Türkçe

12

1928 Harf İnkılabı ile kabul edilen Latin alfabesi, Türkçenin hangi ses özelliklerini karşılamada daha başarılı bulunmuştur?

▼

A

Arapça kökenli kelimelerin yazımı

B

Ünlü uyumu ve ses zenginliği

C

Osmanlıca imla kuralları

D

Farsça tamlamaların kullanımı

13

Türkçedeki 'kitap-çı-lık' örneğinde olduğu gibi, bir köke eklenen ve sözcüğün anlamını veya türünü değiştiren en küçük anlamlı birime ne ad verilir?

▼

A

Grafem

B

Allomorf

C

Morfem

D

Fonem

14

Üretimsel Dilbilgisi kuramına göre, bir cümlenin derin yapısını yüzey yapısına dönüştüren kurallar dizisine ne denir?

▼

A

Morfolojik süreç

B

Semantik bağıntı

C

Dönüşümsel kurallar

D

Fonolojik süreç

15

Aşağıdakilerden hangisi, bir sesin boğumlanma noktası (artikülasyon yeri) ile ilgili bir fonetik terimdir?

▼

A

Vurgu

B

Damağımsı (palatal)

C

Tonlama

D

Ünlü uyumu

16

Sözdizimsel (sentaktik) analizde, bir öbeğin merkezini oluşturan ve tüm öbeğin niteliğini belirleyen öğeye ne ad verilir?

▼

A

Belirleyici

B

Çekirdek (head)

C

Tamlanan

D

Tamlayan

17

Aynı morfemin farklı sesletim biçimlerine (örneğin Türkçede bulunma durum ekinin -da/-de/-ta/-te olması) ne ad verilir?

▼

A

Fonem

B

Morfem

C

Allomorf

D

Kök

18

Ünlülerin oluşumu sırasında dilin dikey hareketine göre sınıflandırılması, aşağıdaki fonetik parametrelerden hangisiyle ilgilidir?

▼

A

Hava akışı

B

Ses teli titreşimi

C

Dudak konumu

D

Dil yüksekliği (kapalı/açık)

19

Noam Chomsky'nin 'Evrensel Dilbilgisi' kuramına göre, çocukların dili edinmesini sağlayan doğuştan gelen yapıya ne denir?

▼

A

Dil edinim düzeneği

B

Bilişsel şema

C

Sentaktik ağaç

D

Yüzey yapısı

20

Bir dilde anlam ayırt edici en küçük ses birimine ne ad verilir?

▼

A

Hece

B

Fonem

C

Allofon

D

Sözcük

21

Türkçe gibi eklemeli (aglütinatif) dillerde, morfolojik yapı genellikle nasıl işler?

▼

A

Sözcükler izole haldedir

B

Köklerde içsel değişimler olur

C

Sözcük köküne ekler art arda eklenir

D

Sadece önek kullanımı yaygındır

22

Cümle içindeki öğelerin diziliş kurallarını ve bu öğelerin birbirleriyle olan hiyerarşik ilişkilerini inceleyen dilbilim dalı hangisidir?

▼

A

Pragmatik

B

Morfoloji

C

Semantik

D

Sentaks

23

Akustik fonetikte, sesin fiziksel özelliklerini (frekans, genlik vb.) incelemek için kullanılan temel birim nedir?

▼

A

Formant

B

Fonem

C

Spektrogram

D

Morfem

24

Bir dildeki sözcüklerin yapısal özelliklerini, sınıflandırmasını ve oluşum süreçlerini inceleyen dilbilim dalı hangisidir?

▼

A

Sentaks

B

Morfoloji

C

Semantik

D

Fonetik

25

Türkçenin yazılı belgelerle takip edilebilen en eski dönemi olan ve 'Göktürkçe' olarak da adlandırılan dönem aşağıdakilerden hangisidir?

▼

A

Orta Türkçe

B

İlk Türkçe

C

Eski Türkçe

D

Kuzey-Doğu Türkçesi

26

Türk lehçeleri sınıflandırmasında, 'z' ve 'ş' seslerinin korunduğu (Zetacılık/Şetacılık) lehçe grubu aşağıdakilerden hangisidir?

▼

A

Karluk Grubu

B

Oğuz Grubu

C

Kıpçak Grubu

D

Bulgar (Oğur) Grubu

27

Kutadgu Bilig, Atabetü'l-Hakayık ve Divanü Lugati't-Türk gibi eserlerin yazıldığı, Karahanlı Türkçesi olarak da bilinen dönem hangisidir?

▼

A

Çağatay Türkçesi

B

Eski Anadolu Türkçesi

C

Hakanlı Türkçesi

D

Oğuz Türkçesi

28

Aşağıdaki Türk lehçelerinden hangisi 'Sibirya Türkçesi' (Kuzey Grubu) içerisinde yer almaktadır?

▼

A

Azerbaycan Türkçesi

B

Yakut (Saha) Türkçesi

C

Özbek Türkçesi

D

Tatar Türkçesi

29

Türkçenin tarihsel gelişiminde 'y' sesinin 'c' sesine dönüştüğü (yol > col) değişim süreci, hangi lehçe grubunun tipik bir özelliğidir?

▼

A

Oğuz Grubu

B

Karluk Grubu

C

Kıpçak Grubu

D

Sibirya Grubu

30

Aşağıdaki eserlerden hangisi Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait bir dil özelliği göstermez?

▼

A

Risaletü'n-Nushiyye

B

Garibname

C

Dede Korkut Hikâyeleri

D

Muhabbetname

31

Türkçenin tarihsel gelişiminde 'Eski Türkçe' dönemini sona erdiren ve yerini 'Orta Türkçe' dönemine bırakan temel siyasi/kültürel kırılma nedir?

▼

A

Göktürk İmparatorluğu'nun yıkılması

B

İstanbul'un fethi

C

İslamiyet'in kabulü ve Uygur alfabesinden Arap alfabesine geçiş

D

Moğol istilasının etkisi

32

Çuvaşça, günümüzde konuşulan Türk lehçeleri arasında hangi özel konuma sahiptir?

▼

A

Oğuz grubunun tek temsilcisidir

B

Kıpçak grubuna en yakın lehçedir

C

Oğur (Bulgar) grubunun yaşayan tek temsilcisidir

D

En çok konuşulan lehçedir

33

Aşağıdakilerden hangisi 'Batı Türkçesi'nin dönemlerinden biri değildir?

▼

A

Eski Anadolu Türkçesi

B

Osmanlı Türkçesi

C

Türkiye Türkçesi

D

Çağatay Türkçesi

34

Türkçenin tarihsel süreçte kelime başında 'b-' sesini korumasına karşın, hangi lehçe grubunda bu ses 'm-' (ben > men) şekline dönüşmüştür?

▼

A

Kıpçak ve Karluk Grubu

B

Bulgar Grubu

C

Sibirya Grubu

D

Oğuz Grubu

35

Ali Şir Nevai'nin 'Muhakemetü'l-Lugateyn' adlı eseri hangi lehçenin savunmasını yapmaktadır?

▼

A

Çağatay Türkçesi

B

Azerbaycan Türkçesi

C

Osmanlı Türkçesi

D

Kıpçak Türkçesi

36

Türkçenin tarihsel gelişiminde 'd' sesinin 'y' sesine dönüşmesi (adak > ayak) hangi lehçe grubunun karakteristiğidir?

▼

A

Oğuz Grubu

B

Karluk Grubu

C

Kıpçak Grubu

D

Sibirya Grubu

37

Söylem analizinde 'art zamanlı' (diachronic) yaklaşım aşağıdakilerden hangisini inceler?

▼

A

Metnin o anki dil bilgisel yapısını ve dizimini

B

Okuyucunun metne verdiği anlık tepkileri

C

Metnin tarihsel süreç içindeki değişimini ve gelişimini

D

Metnin sadece sözcük dağarcığındaki eş anlamlıları

38

Michel Foucault'nun 'söylem' (discourse) kavramı, aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

▼

A

Bilgi, iktidar ve özne oluşumu arasındaki ilişkilerle

B

Dilin sadece ses bilgisel özellikleriyle

C

Sadece edebi metinlerin estetik değerleriyle

D

Yazarın biyografik verilerinin metne yansımasıyla

39

Metinler arasılık (intertextuality) kavramını ilk kez ortaya atan ve metnin diğer metinlerin bir 'mozaik' olduğunu savunan kuramcı kimdir?

▼

A

Julia Kristeva

B

Roland Barthes

C

Gérard Genette

D

Umberto Eco

40

Aşağıdakilerden hangisi 'üst kurmaca' (metafiction) içeren bir metnin temel özelliğidir?

▼

A

Dili sadece sanatsal ve estetik bir araç olarak görmesi

B

Metnin kendi kurgusallığını, yazım sürecini veya kurmaca olduğunu açık etmesi

C

Olay örgüsünün gerçekçi bir zaman çizelgesine sıkı sıkıya bağlı kalması

D

Okuyucuyu metnin gerçek olduğuna ikna etmek için yoğun betimlemeler kullanması

Üniversite Türkçe Bilgi Yarışması Soruları ve Cevapları

Bu Soruları Yarışma Olarak Oyna!