Üniversite Felsefe Bilgi Yarışması Soruları ve Cevapları

1

Kant'ın 'Kategorik İmperatif' formülasyonlarından biri olan 'Evrensel Yasa Formülü' neyi vurgular?

▼

A

İnsanın kendi mutluluğunu en yüksek amaç edinmesini

B

Eylemin sadece otorite tarafından onaylanmasını

C

Eylemin temelindeki maksimin evrensel bir yasa olmasını istemeyi

D

Eylemin sonuçlarının toplumsal faydayı maksimize etmesini

2

Jeremy Bentham'ın 'Fayda Hesabı' (felicific calculus) prensibi hangisini temel alır?

▼

A

Eylemin dini metinlere uyumunu

B

Eylemin doğurduğu hazzın yoğunluğu ve süresini

C

Eylemin alışkanlıklarla ilişkisini

D

Eylemin niyetinin saf olup olmadığını

3

Aristoteles'e göre 'Erdem' (arete) kavramı en iyi nasıl tanımlanır?

▼

A

İki aşırılık arasındaki altın orta (mesotes)

B

Toplumsal kurallara mutlak uyum sağlama yetisi

C

Duyguların tamamen bastırılarak rasyonel karar verilmesi

D

Doğuştan gelen değişmez bir karakter özelliği

4

John Stuart Mill'in 'Niteliksel Faydacılık' anlayışını Bentham'dan ayıran temel fark nedir?

▼

A

Faydacılığın sadece bireysel değil, tamamen bencilce olması gerektiğini savunması

B

Hazların sadece niceliksel değil, niteliksel olarak da farklı olduğunu savunması

C

Sonuçların değil, sadece niyetin önemli olduğunu belirtmesi

D

Ahlakın tamamen sezgilere dayandığını ileri sürmesi

5

Kant'a göre bir eylemin 'ahlaki değer' taşıması için gereken temel koşul nedir?

▼

A

Eylemin bir eğilimden değil, 'ödev bilinciyle' yapılması

B

Eylemin sonuçlarının çok sayıda insanı mutlu etmesi

C

Eylemin geleneklere uygun olması

D

Eylemin toplumsal statüyü yükseltmesi

6

Aristoteles'in 'Eudaimonia' kavramı Türkçeye en doğru nasıl çevrilir ve neyi ifade eder?

▼

A

Mutluluk; erdemli bir yaşamın sonucu olan 'iyilik hali'

B

Görev; bireyin devlete karşı sorumlulukları

C

Haz; geçici duygusal tatmin

D

Başarı; toplumsal statüdeki yükseliş

7

Kural Faydacılığı (Rule Utilitarianism) ile Eylem Faydacılığı arasındaki temel fark nedir?

▼

A

Kural faydacılığı, haz yerine acıyı merkeze alır

B

Kural faydacılığı, genel kuralların uzun vadeli faydasına odaklanır

C

Eylem faydacılığı, kuralların kutsallığına odaklanır

D

Arasında hiçbir fark yoktur, ikisi de aynıdır

8

Kant'ın 'İnsanlık Formülü' (insanı araç olarak değil, amaç olarak görmek) neyi yasaklar?

▼

A

İnsanın başkalarına yardım etmesini

B

İnsanın toplumsal kurallara uymasını

C

İnsanın kendi yeteneklerini geliştirmesini

D

İnsanın sadece bir araç (meta) olarak kullanılmasını

9

Erdem etiğinde 'Phronesis' (pratik bilgelik) kavramı neyi ifade eder?

▼

A

Duyguların tamamen yok edilmesi durumu

B

Matematiksel ve mantıksal hesaplama yeteneği

C

Doğaüstü güçlerle iletişim kurma becerisi

D

Hangi durumda hangi erdemin uygulanacağını belirleme yetisi

10

Faydacılığın en büyük eleştirilerinden biri olan 'Adalet Sorunu' neyi savunur?

▼

A

Çoğunluğun iyiliği uğruna azınlığın haklarının feda edilebileceği riskini

B

Faydacılığın bireysel özgürlüğü çok fazla önemsediğini

C

Faydacılığın çok fazla kural içerdiğini

D

Faydacılığın sadece zenginler için geçerli olduğunu

11

Kant'ın 'Ödev Ahlakı'nda, ahlaki yasanın kaynağı nedir?

▼

A

İnsan aklı ve özerklik (otonomi)

B

Toplumsal sözleşme ve devlet

C

Deneyim ve gözlem

D

Dini buyruklar ve teoloji

12

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'in erdem etiği ile Kant'ın ödev ahlakının temel ayrımıdır?

▼

A

Aristoteles sonuç odaklıdır, Kant ise sonuçları önemsemez

B

Aristoteles karakteri, Kant ise eylemin niyetini ve yasayı merkeze alır

C

Aristoteles faydayı, Kant ise hazzı merkeze alır

D

İkisi de tamamen aynı teoriyi savunur

13

Platon'un 'Mağara Alegorisi'nde, mağaranın dışındaki nesnelerin gölgelerini değil de bizzat kendilerini görme durumu hangi kavramla ifade edilir?

▼

A

Eikasia

B

Noesis

C

Doxa

D

Pistis

14

Kant'ın 'Aşkınsal Estetik' (Transcendental Aesthetic) bölümünde, deneyimin zorunlu ön koşulları olarak belirlediği iki temel biçim nedir?

▼

A

Duyum ve Algı

B

Akıl ve Anlama Yetisi

C

Kategori ve Şema

D

Zaman ve Mekan

15

İbn-i Sina'nın 'Uçan Adam' (el-insanü'l-muallak) düşünce deneyi, hangi felsefi duruşu temellendirmek için kurgulanmıştır?

▼

A

Maddecilik

B

Determinizm

C

Nihilizm

D

Ruhun bedenden bağımsızlığı

16

Thomas Hobbes'un 'Leviathan' eserinde, devletin kurulmasına neden olan 'doğa durumu'nu tanımlamak için kullandığı temel niteleme nedir?

▼

A

Herkesin herkesle savaşı

B

Tabula rasa

C

Toplumsal sözleşme

D

Doğal hukuk

17

Wittgenstein'ın 'Tractatus Logico-Philosophicus' eserindeki meşhur 'Üzerine konuşulamayan konusunda susmalı' ifadesi neyi vurgular?

▼

A

Siyasetin gereksizliğini

B

Tanrı'nın varlığını

C

Dilin sınırlarını

D

Etik değerlerin yokluğunu

18

Sartre'ın 'Varlık ve Hiçlik' eserinde vurguladığı 'varoluş özden önce gelir' ilkesi, hangi felsefi akımın temelidir?

▼

A

Yapısalcılık

B

Pozitivizm

C

Varoluşçuluk

D

Fenomenoloji

19

Konfüçyüs felsefesinde 'Ren' (İnsanlık sevgisi) kavramını tamamlayan ve ritüeller, görgü kuralları anlamına gelen terim hangisidir?

▼

A

Li

B

Wu-wei

C

Yi

D

Tao

20

Hume'un 'nedensellik' ilkesini eleştirirken öne sürdüğü, olayların birbirini takip etmesi sonucu oluşan zihinsel beklenti nedir?

▼

A

İdea birliği

B

A priori zorunluluk

C

Alışkanlık (custom/habit)

D

Mantıksal çıkarım

21

Nietzsche'nin 'Güç İstenci' kavramı bağlamında, geleneksel ahlakı aşan ve kendi değerlerini yaratan birey için kullandığı terim hangisidir?

▼

A

Dionysosçu İnsan

B

Üstinsan (Übermensch)

C

Sürü İnsanı

D

Son İnsan

22

Aristoteles'in 'Poetika' eserinde tragedyanın izleyicide uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla sağlanan 'ruhsal arınma'ya ne ad verilir?

▼

A

Enteleheya

B

Katarsis

C

Mimesis

D

Peripeteia

23

Spinoza'nın 'Etika' adlı eserinde kullandığı, her şeyin Tanrı'nın bir parçası olduğunu savunan anlayış hangisidir?

▼

A

Panteizm

B

Deizm

C

Ateizm

D

Düalizm

24

John Rawls'un 'Adalet Teorisi'nde tarafsızlığı sağlamak için kurguladığı 'ilk durum'u (original position) ifade eden kavram nedir?

▼

A

Cehalet perdesi

B

Doğa durumu

C

Genel irade

D

Fayda hesabı

25

Derrida tarafından popülerleştirilen, metinlerin sabit bir anlamı olmadığını savunan yöntem hangisidir?

▼

A

Yapısöküm (Deconstruction)

B

Diyalektik

C

Analitik yöntem

D

Hermeneutik

26

Augustinus'un 'İtiraflar' eserinde zamanı nasıl tanımladığı söylenebilir?

▼

A

Fiziksel bir boyut

B

Tanrı'nın değişmezliği

C

Döngüsel bir süreç

D

Zihnin bir gerilimi (distentio animi)

27

Farabi'nin 'el-Medinetü'l-Fazıla' (Erdemli Şehir) eserinde, yöneticiyi tanımlamak için kullandığı ideal model nedir?

▼

A

Filozof-Kral

B

Askeri Lider

C

İmam/Başkan

D

Hukukçu-Yönetici

28

Thales'in 'arkhe' olarak suyu belirlemesi, felsefe tarihinde hangi yöntemsel değişimi temsil eder?

▼

A

Deneysel gözlemin reddedilmesi

B

Teolojik dogmaların pekiştirilmesi

C

Mitolojik açıklamadan rasyonel açıklamaya geçiş

D

Matematiksel kesinliğin imkansızlığı

29

Herakleitos'un 'Panta Rhei' (her şey akar) öğretisi, varlığın doğası hakkında neyi vurgular?

▼

A

Varlığın değişmez bir özü olduğunu

B

Varlığın sürekli bir değişim ve oluş içinde olduğunu

C

Varlığın sadece zihinsel bir kurgu olduğunu

D

Varlığın statik ve hareketsiz olduğunu

30

Felsefe tarihinde 'hermeneutik' bir yaklaşım benimsemek ne anlama gelir?

▼

A

Metinleri tarihsel bağlamından koparmak

B

Sadece mantıksal önermeleri incelemek

C

Sadece bilimsel verileri temel almak

D

Metinleri yorumlarken yazarın niyetini ve tarihsel koşulları anlamaya çalışmak

31

Anaksimandros'un 'apeiron' kavramı hangi anlamı ifade eder?

▼

A

Sadece ateşten oluşan

B

Sınırlı ve tanımlanabilir olan

C

Sınırsız, belirsiz ve her şeyin kaynağı olan

D

Tanrısal bir irade

32

Elea okulu temsilcisi Parmenides'in 'varlık' anlayışının temel özelliği nedir?

▼

A

Varlık birdir, değişmez ve bölünemezdir

B

Varlık değişebilir ve akışkandır

C

Varlık sadece düşünceden ibarettir

D

Varlık çokluktan oluşur

33

Demokritos'un atomculuk öğretisi, evreni nasıl açıklar?

▼

A

Sonsuz boşlukta hareket eden bölünemez küçük parçacıklarla

B

Tanrıların iradesiyle

C

Ruhların etkileşimi ile

D

Dört ana elementin dengesiyle

34

Felsefe tarihini 'ilerlemeci' bir çizgide ele almanın en büyük riski nedir?

▼

A

Diyalektik yöntemi ihmal etmek

B

Felsefenin bilimden ayrıldığını savunmak

C

Düşünceleri tarihsel bağlamından koparıp günümüz değerleriyle yargılamak

D

Geçmiş filozofların değerini artırmak

35

Pisagorcuların evrenin ana maddesi olarak gördükleri temel ilke nedir?

▼

A

Toprak

B

Hava

C

Ateş

D

Sayı

36

Zenon'un paradoksları temel olarak neyi ispatlamaya çalışır?

▼

A

Çokluğun ve hareketin bir yanılsama olduğunu

B

Zamanın sonsuzluğunu

C

Hareketin mümkün olduğunu

D

Matematiğin hatalı olduğunu

37

Xenophanes'in tanrılar hakkındaki eleştirisi hangi argümana dayanır?

▼

A

İnsanların tanrıları kendi suretlerinde tasarladığına

B

Tanrıların sadece yönetici sınıfı koruduğuna

C

Tanrıların sadece doğa güçleri olduğuna

D

Tanrıların olmadığına

38

Felsefe tarihinde 'doksografik' yöntem neyi ifade eder?

▼

A

Önceki filozofların görüşlerinin derlenip sunulmasını

B

Siyaset felsefesine odaklanmayı

C

Filozofların hayat öykülerini yazmayı

D

Sadece mantık kurallarını incelemeyi

39

Empedokles'in dört element kuramındaki birleştirici ve ayırıcı güçler nelerdir?

▼

A

Sevgi ve Nefret

B

Akıl ve Tutku

C

Zaman ve Mekan

D

Madde ve Form

40

Protagoras'ın 'İnsan her şeyin ölçüsüdür' önermesi hangi akımın temelidir?

▼

A

İdealizm

B

Realizm

C

Rasyonalizm

D

Sofizm

Üniversite Felsefe Bilgi Yarışması Soruları ve Cevapları

Bu Soruları Yarışma Olarak Oyna!